11. Sınıf Fizik Sayfa 233-235 Cevapları MEB 2026-2027

MEB 11. sınıf fizik ders kitabının 233-235. sayfalarında, manyetik kuvvetin dönmeye yol açtığı ve açmadığı durumlar karşılaştırılır. Tel çerçeve sorularının ardından uydularda kullanılan manyetik burucular değerlendirilir. Son sayfada ise konuya ait temel bağıntılar özetlenir.

İçindekiler

Sayfa 233 Cevapları – 30. Alıştırma
Sayfa 234 Cevapları – 31. Alıştırma
Sayfa 235 Kontrol Noktası – Konu tekrarı

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 233 Cevapları MEB Yayınları

30. Alıştırma: Çerçevelerin Dönme Durumları

Soru a: Çerçevelerin kenarlarına etki eden manyetik kuvvetlerin yönlerini bulunuz. Kısa Cevap: Kuvvet yönleri akım ve alan yönlerine sağ el kuralı uygulanarak belirlenir. Açıklama: Her durumdaki dört kenar ayrı ayrı değerlendirilmelidir. ⊙ dışarıya, ⊗ içeriye yönü gösterir.

Birinci durum: Sol kenar ⊙, sağ kenar ⊗. Üst ve alt kenarlarda kuvvet sıfırdır.
İkinci durum: Sol kenar sola, sağ kenar sağa, üst kenar yukarıya, alt kenar aşağıya kuvvete uğrar.
Üçüncü durum: Sol kenar ⊗, sağ kenar ⊙. Üst ve alt kenarlarda kuvvet sıfırdır.
Dördüncü durum: Kuvvetler solda sola, sağda sağa, üstte yukarıya, altta aşağıya yönelir.

Soru b: Çerçevelerin verilen eksen etrafındaki dönme durumlarını açıklayınız. Kısa Cevap: Üstten bakış için 1: Saatin tersine döner. 2: Dönmez. 3: Saat yönünde döner. 4: Dönmez. Açıklama: Birinci ve üçüncü çerçevelerde yan kenarlardaki kuvvetler bir kuvvet çifti oluşturur. Bu iki durumda kuvvet yönleri ters olduğu için dönme yönleri de terstir. İkinci ve dördüncü çerçevelerde ise belirtilen eksene göre net tork oluşmaz. Bu nedenle başlangıçta durgun olan çerçeveler dönmez.

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 234 Cevapları MEB Yayınları

31. Alıştırma: Uydunun Manyetik Alanla Yönlendirilmesi

Soru a: Manyetik burucuların avantaj ve dezavantajlarını yazınız. Kısa Cevap: Yakıt harcamadan elektrikle çalışmaları avantaj; dış manyetik alana bağlı ve yön bakımından sınırlı tork üretmeleri dezavantajdır. Örnek Cevap: Güneş enerjisinden üretilen elektrikle çalıştırılabilir ve akım değiştirilerek kontrol edilebilirler. Buna karşılık Dünya’nın alanı değiştikçe oluşturdukları etki de değişir. Alan yönüne paralel bir tork doğrudan üretilememesi, yönlendirmeyi sınırlar.

Soru b: Uyduya uygulanan döndürme etkisi nasıl artırılabilir? Kısa Cevap: Akım, sarım sayısı ve sarımların alanı artırılabilir. Açıklama: Bu büyüklüklerin artırılması bobinin manyetik etkisini güçlendirir. Ayrıca bobinin manyetik ekseni dış alana dik olduğunda tork en büyük olur. Burucunun uygun konumlandırılmasıyla döndürme etkisi artırılabilir.

Soru c: Yalnız Z burucusu çalıştırıldığında uydu döner mi? Kısa Cevap: Verilen konumda Z burucusu uyduyu döndürmeye başlamaz. Açıklama: Z burucusunun ekseni, −z yönündeki manyetik alanla aynı doğrultudadır. Bu durumda bobine etki eden net manyetik tork sıfır olur. Başlangıçta durgun kabul edilen uyduda bu burucudan kaynaklanan dönme başlamaz.

Soru ç: Yalnız X burucusu çalıştırıldığında dönme hangi eksen çevresinde başlar? Kısa Cevap: y ekseni çevresinde dönme başlar. Açıklama: Burucunun manyetik ekseni x doğrultusunda, Dünya’nın alanı −z yönündedir. Tork bu iki doğrultuya dik olan y doğrultusunda oluşur. Akımın yönü belirtilmediğinden dönmenin yönü kesin değildir; ancak dönme ekseni y olarak belirlenir.

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 235 Kontrol Noktası MEB Yayınları

Manyetik Alan Konusunun Temel Bilgileri

235. sayfada soru bulunmaz. Verilen şema, manyetik alan konusunu tekrar etmek ve temel ilişkileri bir arada görmek amacıyla hazırlanmıştır.

Kutuplar: Mıknatısın N ve S kutupları vardır. Mıknatıs parçalandığında her parça yine iki kutuplu olur.
Çekme ve itme: Zıt kutuplar birbirini çeker; aynı kutuplar birbirini iter.
Dünya modeli: Dünya’nın alanı büyük bir çubuk mıknatısın alanına benzetilir. Modelin S kutbu coğrafi kuzeye, N kutbu coğrafi güneye yakındır.
Pusula ve canlılar: Pusula iğnesi Dünya’nın alanına göre yönelir. Bazı canlılar da manyetik alanı algılayarak yön bulabilir.
Alan çizgilerinin yönü: Mıknatıs dışında N’den S’ye, içinde S’den N’ye doğrudur.
Düz iletken telin alanı: Telin çevresindeki çizgiler çemberseldir. B = (2 · K · i) / d.
Akım makarasının alanı: Uzun makara modelinde B = (4 · π · K · N · i) / L.
Tele etki eden kuvvet: F = B · i · L · sinθ. Kuvvetin yönü sağ el kuralıyla belirlenir.
Elektrik motoru: Akım taşıyan çerçevelerde oluşan manyetik tork, elektrik enerjisinin mekanik enerjiye dönüştürülmesini sağlar.
Elektromıknatıs uygulamaları: Zil, vinç, hoparlör, manyetik kilit ve selenoid vana gibi sistemlerde kullanılır.

KİTABIN TÜM CEVAPLARI

Kitabın diğer etkinlik ve alıştırmaları için 11. Sınıf MEB Fizik Ders Kitabı Cevapları sayfasını inceleyebilirsiniz.

11. Sınıf Fizik Ders Kitabı Sayfa 233-235 Cevapları MEB Yayınları - 30 ve 31. Alıştırmalar