11. Sınıf Meb Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 239-249 Cevapları

11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 239

Hazırlık Cevapları

Soru 1: Platon’un, “Asalet doğuştan değil, davranıştan gelir.” sözünde vurgulanan sizce nedir? Açıklayınız.

Cevap: Bu söz, asaletin soyla değil karakter ve davranışlarla kazanıldığını vurgular. İnsan, sergilediği erdemli tutumlar, saygı ve ahlaklı davranışlar sayesinde değer kazanır.

Soru 2: “Vermek öylesine zoruna gider ki selam bile vermez kimseye, onu bile alır; yalnız alır…” Bu sözden yararlanarak “edebiyatta mübalağa” konusundaki düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: Bu ifadede abartma (mübalağa) kullanılarak bencillik ve cimrilik eleştirilmiştir. Mübalağa, edebiyatta anlatımı daha çarpıcı, dikkat çekici ve etkileyici hâle getiren önemli bir anlatım tekniğidir.

11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 243 Metni Anlama ve Çözümleme

Soru 1) Metindeki güldürürken düşündüren ögeleri tespit edip açıklayınız.

Cevap: Eserde, Mösyö Jourdain’in asalet merakı, görgü kurallarını yüzeysel biçimde öğrenmeye çalışması ve unvan takıntısı komik bir şekilde sunulur. Bu mizah unsurları aracılığıyla insanın özentili davranışları, görgüsüzlük ve yapaylık eleştirilir. Okuyucu gülerken aynı zamanda toplumsal bir eleştiriyle karşılaşır.

Soru 2) Metinden çıkarılabilecek mesajları maddeler hâlinde sıralayınız.

• Gerçek değer, soy ya da zenginlikle değil, kişilik ve bilgiyle ölçülür.
• Görgü ve nezaket, taklit edilerek değil, eğitimle kazanılır.
• Özentilik ve gösteriş, insanı gülünç duruma düşürür.
• Toplumsal eleştiri, mizah yoluyla etkili biçimde yapılabilir.

Soru 3) Oyundaki abartı unsurlarını tespit ederek bunların metne katkısını açıklayınız.

Cevap: Jourdain’in kendisini soylu biri gibi görmesi, Türk sultanı ile akrabalık kurduğuna inanması gibi durumlar abartı (mübalağa) örnekleridir. Bu abartılar, karakterin gülünçlüğünü artırır, komik etki yaratır ve yazarın vermek istediği eleştiriyi daha çarpıcı hâle getirir.

Soru 4) Klasisizm akımının metindeki yansımalarını belirleyiniz.

Cevap: Metinde akılcılık, ölçülülük, ahlakî ders verme ve tip karakterler klasisizm akımının izlerini taşır. Jourdain karakteri, insanın zaaflarını temsil eden tipik bir komedi kahramanıdır. Dil ve anlatımda sadelik göze çarpar.

Soru 5) “Ahmaklar önünde eserler icra etmekten daha büyük bir işkence olamaz.” sözünden ne anlıyorsunuz? Açıklayınız.

Cevap: Bu söz, sanatı ve emeği anlamayan kişiler karşısında üretmenin, sanatçı için büyük bir hayal kırıklığı olduğunu anlatır. Sanatın değeri, onu anlayabilen ve takdir edebilen kişilerle ortaya çıkar.

11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 244

Uygulama Cevapları

Soru 1) “Her dalkavuk bir alığın sırtından geçinir.” sözünden yararlanarak Kibarlık Budalası metnindeki “dalkavuk” ve “alık” karakter özelliğine sahip şahısları tabloya yazınız.
Cevap: Dalkavuk: Müzik Hocası, Dans Hocası, Felsefe Hocası (çıkarcı, Jourdain’in zaaflarından yararlanan kişiler)
Alık: Mösyö Jourdain (özentili, kolay kandırılan, saf karakter)

Soru 2) “Neye gülüyorsun? Anlatılan senin hikâyen.” sözünden yola çıkarak komedi ve gerçeklik hakkındaki düşüncelerinizi yazınız.
Cevap: Komedi, insanın kusurlarını mizah yoluyla görünür kılar. Sahnedeki abartılı tipler, günlük hayattaki davranışların yansımasıdır; bu nedenle izleyici gülerken aslında kendinden izler bulur.

Gerçeklik, komedinin en güçlü dayanağıdır. Yaşanan olaylar ve insan zaafları mizahla işlendiğinde, eser hem eğlendirir hem de eleştirel bir farkındalık oluşturur.

11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 247

Soru 1: Bir metinde kelime, kelime grubu ve ek gibi dil bilgisi unsurlarının birbirleriyle oluşturdukları anlam bağlantılarına “bağdaşıklık” denir. Buna göre aşağıda verilen cümlelerdeki anlatım bozukluklarının nedenlerini ve cümlelerin düzeltilmiş şekillerini yazınız.

Son yaşadıklarımız, olayın üstüne tuz şeker ekti.
Anlatım Bozukluğunun Nedeni: Deyimin yanlış kullanılması
Cümlenin Düzeltilmiş Şekli: Son yaşadıklarımız, olayın üstüne tuz biber ekti.

Merhamet ve acıma duygusunu kaybetmişti.
Anlatım Bozukluğunun Nedeni: Anlamca eş görevli sözcüklerin gereksiz kullanımı
Cümlenin Düzeltilmiş Şekli: Merhamet duygusunu kaybetmişti.

Evinin bu kadar uzakta olduğunu bilmiyordum.
Anlatım Bozukluğunun Nedeni: Gereksiz sözcük kullanımı (“bu kadar”)
Cümlenin Düzeltilmiş Şekli: Evinin uzakta olduğunu bilmiyordum.

Şüphesiz sınavdaki bütün soruları çözmüş olmalı.
Anlatım Bozukluğunun Nedeni: Anlamca çelişen sözcüklerin kullanımı (“şüphesiz – olmalı”)
Cümlenin Düzeltilmiş Şekli: Sınavdaki bütün soruları çözmüş olmalı.

Topluluğa yeni katıldığı için çekimser olması doğaldı.
Anlatım Bozukluğunun Nedeni: Kelimenin yanlış anlamda kullanımı
Cümlenin Düzeltilmiş Şekli: Topluluğa yeni katıldığı için çekingen olması doğaldı.

Çalışkanlığıyla öğretmeninin gözüne battı.
Anlatım Bozukluğunun Nedeni: Deyimin yanlış kullanılması
Cümlenin Düzeltilmiş Şekli: Çalışkanlığıyla öğretmeninin gözüne girdi.

Soru 2: “ki” ve “de” bağlacının kullanımına uygun iki cümle yazınız.

Cevap: Bugün fark ettim ki zaman çok hızlı geçiyor.
Sen geldin de ortam bir anda neşelendi.

Soru 3: Yay ayraç ve iki nokta kullanımına uygun noktalama işaretlerini yazınız.

Nihan (:) Tedirgin, ayakta bekler (.) (—) Bir türlü gelemedi, trafiğe mi takıldı acaba?
Elif Naz (:) Rahat bir tavırla, telefonundan başını kaldırmadan (.) (—) Huyudur, bekletmeyi sever.
İlkay (:) Gülümseyerek (.) (—) Sizi beklettim biliyorum ama elimde değildi.
Nihan (:) Kaşlarını çatarak (.) (—) Neymiş o elinde olmayan?
İlkay (:) Trafik…

11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 248

Yazma Cevapları

Soru: “Yazma Tür ve Tekniklerini Tanıma” başlığında verilen aşamalara göre bir tiyatro inceleme yazısı yazınız.

Cevap: Tiyatro Eseri İncelemesi – “reis Bey”

Biçim Yönünden

Yazar: Necip Fazıl Kısakürek
Perde Sayısı: İki perde
Oyuncular: Reis Bey, Dadı, Mahkûm, Müşavir, Polis ve diğer yan karakterler
Dekor ve Kostüm: Sade dekor tercih edilmiştir. Mahkeme salonu ve iç mekân düzenlemeleri oyunun ciddiyetini destekler. Kostümler klasik ve gerçekçi bir anlayışla hazırlanmıştır.

İçerik Yönünden

Özet: Katı bir hâkim olan Reis Bey, merhameti zayıflık olarak görür. Verdiği yanlış bir kararın ardından vicdan muhasebesi yaşar ve adalet anlayışı değişir.
Kahramanlar ve Özellikleri:

• Reis Bey: Disiplinli, kuralcı, fakat sonradan vicdanıyla yüzleşen bir karakterdir.
• Dadı: Merhameti ve sabrı temsil eder.
• Mahkûm: Adalet ve vicdan temasını güçlendirir.

Mesajlar: Gerçek adalet yalnızca kurallarla değil, vicdanla sağlanır.
Dekor ve Kostümün Katkısı: Dekorun sadeliği, karakterlerin iç dünyasına odaklanmayı sağlar.
Kişisel Düşünce: Etkileyici, düşündürücü ve güçlü bir ahlaki sorgulama sunan bir oyundur.

Sözlü İletişim Cevapları

Soru: Sınav kaygısını ele alan bir oyun hazırlayınız.

Cevap: Oyun Adı: Sınav Heyecanı

Kişiler:

• Ali: Kaygılı öğrenci
• Ayşe: Destekleyici arkadaş
• Anne: Endişeli ebeveyn
• Rehber Öğretmen: Yol gösterici karakter

Mekân: Öğrenci odası
Dekor: Kitaplar, masa, not kâğıtları

Oyun:
(Ali masada huzursuzdur.)
Ali: Yetişemeyeceğim, her şey üstüme geliyor!
Anne: Biraz dinlenmelisin.
Ayşe: Kaygı başarıyı engeller Ali.
Rehber Öğretmen: Başarı, sakin bir zihinle gelir.
(Ali derin nefes alır.)
Ali: Haklısınız… Daha sakin olmalıyım.

Mesaj: Kaygıyı yönetmek başarıyı artırır.

Dinle – Yorumla Cevapları

Soru: Dinlediğiniz radyo tiyatrosunu değerlendiriniz.

Cevap: Radyo tiyatrosu, ses ve efektlerle güçlü bir atmosfer oluşturur. Dinleyici, olayları zihninde canlandırır. Anlatım etkileyici ve sürükleyicidir.

11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 249

Sıra Sizde Cevapları

Soru: Aşağıda verilen bulmacayı çözünüz.

Yukarıdan Aşağıya

2. Oyuncunun sözü karşısındakine bırakırken söylediği sözler. (Replik)
3. Güldürü niteliğindeki kısa oyun. (Skeç)
4. İnsanları güldürürken eğitmeyi amaçlayan tiyatro türü. (Komedi)
5. Bir tiyatro oyununda oyuncuların bir defada söylediği sözler bütünü. (Tirat)
6. İnsan yaşamının çirkin ve güzel yanlarını ortaya koyan tiyatro türü. (Dram)
7. Tiyatroda ve sinemada erkek oyuncu. (Aktör)
11. Tiyatroda kişinin kendi kendisiyle yaptığı konuşma. (Monolog)
12. Hareketli, eğlenceli konuları işleyen ve şarkılara da yer verilen hafif güldürü. (Vodvil)
13. Eskiden Türklerde baş, başkan, komutan. (Başbuğ)

Soldan Sağa

1. Kaba güldürü özellikleri taşıyan komedi türü. (Fars)
8. Doğaüstü olay ve kişileri konu alan tiyatro türü. (Feri)
9. Tiyatroda ve sinemada kadın oyuncu. (Aktris)
10. Sözsüz tiyatro oyunu. (Pandomim)
14. Tiyatro oyununda bir metne bağlı kalmaksızın yapılan konuşma. (Doğaçlama)
15. Tiyatro metinlerindeki olay örgüsüne verilen ad. (Dramatik)