Doğanın içsel bir değerinin olması ile araçsal değer taşıması arasındaki fark nedir?

Doğanın içsel değeri ile araçsal değeri arasındaki fark nedir?

Soru: Doğanın içsel bir değerinin olması ile insan için araçsal bir değer taşıması arasında nasıl bir farklılık vardır?
Kısa Cevap: İçsel değerde doğa, insanın yararından bağımsız olarak değerli kabul edilir. Araçsal değerde ise doğanın insanlara sunduğu imkânlar ve karşıladığı ihtiyaçlar öne çıkar.
Detaylı Cevap: Doğaya içsel değer atfetmek, onun korunmasını yalnızca insana faydalı olmasına bağlamamaktır. Araçsal değerlendirme ise bir amaca hizmet etmeyi esas alır. Örneğin bir alanın dinlenme imkânı sunduğu için korunmasını istemek, insanlara sağladığı yarara dayanan bir gerekçedir.

İki kavramı ayıran temel özellik

• İçsel değer: Varlığın kendisi korunmaya değer görülür.
• Araçsal değer: Varlık, başka bir ihtiyacı karşılaması nedeniyle değerli görülür.

Örnek Cevap-1

Bir ağacın meyvesinden yararlandığımız için onu korumamız araçsal değere örnektir. Ağacın bize hiçbir ürün sağlamasa da korunması gerektiğini savunmamız ise içsel değerle açıklanabilir. Fark, ağacın hangi nedenle değerli kabul edildiğidir.

Örnek Cevap-2

Bir doğal alanı insanların gezip dinlenebileceği bir yer olduğu için önemsemek araçsal değerlendirmedir. Kimse ziyaret etmese bile o alanın korunmaya değer olduğunu düşünmek, doğanın değerini insanın kullanımından bağımsız ele almaktır.

Araçsal değer doğayı korumaya engel midir?

Tek başına engel değildir. İnsanlara sağladığı yarar nedeniyle de bir ormanın veya su kaynağının korunması savunulabilir. İçsel değer yaklaşımı ise koruma gerekçesinin bu yararla sınırlanmaması gerektiğini öne çıkarır.

Konuyla bağlantılı diğer görüşleri çevre etiği yaklaşımları ve doğanın değeriyle ilgili cevaplarda inceleyebilirsiniz.

Çevre etiği ve doğanın değeri sorularının cevapları