Aynı cins ve zıt cins elektrik yükleri birbirini nasıl etkiler?

Aynı cins ve zıt cins elektrik yükleri birbirini nasıl etkiler?

Soru: Aynı cins ve zıt cins elektrik yüklerinin birbirine etkisi nasıldır?
Kısa Cevap: Aynı cins yükler birbirini iter, zıt cins yükler birbirini çeker. Pozitif-pozitif ve negatif-negatif yük çiftleri itişir. Pozitif-negatif yük çiftinde ise çekim oluşur.
Detaylı Cevap: Elektriksel etkileşimin türü, iki noktasal yükün işaretlerine göre belirlenir. Aynı işaretli yükler birbirinden uzaklaştırıcı, farklı işaretli yükler birbirine yaklaştırıcı kuvvet uygular. Kuvvetin büyüklüğü yük miktarlarına, aradaki uzaklığa ve ortama bağlıdır. Etkileşim için cisimlerin birbirine dokunması gerekmez.

Hangi yükler birbirini iter?

İki pozitif yük ve iki negatif yük birbirine itme kuvveti uygular. Yüklerin büyüklüklerinin eşit olması gerekmez. Örneğin +2q ile +5q aynı işaretli olduğundan birbirini iter.

Hangi yükler birbirini çeker?

Pozitif ve negatif yükler birbirine çekme kuvveti uygular. +q ile −q veya +2q ile −5q, zıt işaretli yük çiftlerine örnektir.

Elektrik yüklerinde pozitif ve negatif; mıknatıslarda ise kuzey ve güney kutupları kullanılır. Yük işaretleriyle mıknatıs kutupları aynı kavram değildir.

Büyük yük daha fazla kuvvet mi uygular?

İki noktasal yük, büyüklükleri farklı olsa bile birbirine eşit büyüklükte ve zıt yönlü kuvvet uygular. Daha büyük yükün daha büyük karşılıklı kuvvet uyguladığı söylenemez.

Ancak cisimlerin kütleleri farklıysa aynı büyüklükteki kuvvetler farklı ivmeler oluşturabilir. Bu nedenle kuvvetlerin eşit olması, hareketlerinin de aynı olmasını gerektirmez.

Karşılıklı kuvvetlerle ilgili uygulamalar için elektriksel kuvvet etkinliğinin cevaplarına bakabilirsiniz.

Nötr bir cisim yüklü cisme çekilebilir mi?

Evet. Yüklü cismin elektrik alanı, nötr cismin yük dağılımını değiştirebilir. Kutuplanma veya yüklerin yeniden dağılması sonucunda yakın taraftaki çekim etkisi baskın hâle gelebilir.

Örneğin elektriklenmiş plastik tarak, başlangıçta nötr olan küçük kâğıt parçalarını çekebilir. Bu gözlem, kâğıdın önceden tarağa zıt işaretli yük taşıdığını kesin olarak göstermez. Açıklamalı örnek için tarak deneyi ve elektrik yükleri sorularını inceleyebilirsiniz.

Kısa örnekler

• İki elektron: Aralarındaki elektriksel kuvvet iticidir.
• Proton ve elektron: Aralarındaki elektriksel kuvvet çekicidir.
• Negatif yüklü tarak ve nötr kâğıt: Kutuplanma nedeniyle çekim oluşabilir.

Elektriksel kuvvet: Sayfa 155-159 cevapları

Elektrik yükleri: Sayfa 152-154 cevapları