9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. Dönem 1. Yazılı Soruları ve Cevapları
9. sınıf edebiyat 1. dönem 1. yazılı hazırlık çalışması, iki ayrı sınav örneğiyle öğrencilerin metne dayalı soruları çözmesine yardımcı olur. İçerik; Sözün İnceliği temasında şiir ve deneme üzerinden anlam oluşturma, karşılaştırma ve betimleme paragrafı yazma alanlarını kapsar.
2026-2027 Karabük ÖDM konu-soru dağılım tablosundaki Senaryo 1 ve Senaryo 2 esas alınmıştır. İlk sınav 5 soru, ikinci sınav 6 soru içerir.
Okuma metinleri, sorular ve örnek cevaplar bu çalışma için özgün olarak hazırlanmıştır. Bunlar MEB’in resmî sınav soruları değildir. Aşağıdaki puanlar 100 üzerinden örnek değerlendirme içindir; dinleme ve konuşma değerlendirmeleri bu içeriğin kapsamında değildir.
9. Sınıf Edebiyat 1. Dönem 1. Yazılı – Senaryo 1
Soru sayısı: 5. Örnek toplam puan: 100. Soruları aşağıdaki metinlere göre yanıtlayınız. Açıklama ve yorumlarınızı metinsel kanıtla destekleyiniz.
I. Metin — Avluda Akşam (Özgün Şiir)
Akşam, avlunun taşlarına usulca iner.
Dut ağacı eski gülüşleri saklar.
Bir pencere yanar karşı sokakta,
İçimde çocukluğumun kapısı aralanır.
II. Metin — Bir Yerin Hatırası (Özgün Deneme)
Bir şehre bağlanmamız yalnızca onun sokaklarını bilmemizden kaynaklanmaz. Bir bankta dinlediğimiz söz, bir avluda duyduğumuz kahkaha, bir ağacın gölgesinde beklediğimiz akşam o şehri içimizde yaşatır. Bu yüzden eski bir ağacı korumak, bazen yalnızca yeşili korumak değildir. İnsanların ortak hatıralarına da sahip çıkmaktır. Geçmişi hatırlatan yerler değişebilir; önemli olan, onlarla kurduğumuz bağı bütünüyle kaybetmemektir.
1. Soru (15 Puan)
Soru: I. metinde dut ağacının eski gülüşleri “saklaması” ne demektir? Sözcüğün bağlama uygun anlamını yazınız.
Kısa Cevap: Saklamak, burada geçmişte yaşanan sevinçleri ve anıları hatırlatmak anlamındadır.
Puanlama: Bağlama uygun anlam 8 puan; Dizeyle ilişkilendirme 7 puan.
2. Soru (15 Puan)
Soru: Son dizeye göre söyleyici geçmişiyle nasıl bir bağ kurmaktadır? Bir dizeyle destekleyiniz.
Kısa Cevap: Söyleyici, gördüğü akşam manzarasıyla çocukluk anılarını hatırlamakta ve geçmişe özlem duymaktadır.
Puanlama: Ruh hâline ilişkin çıkarım 8 puan; Metinsel kanıt 7 puan.
3. Soru (20 Puan)
Soru: Denemede savunulan temel düşünce nedir? Bunu destekleyen iki bilgiyi metinden çıkarınız.
Kısa Cevap: Mekânlar, ortak ve kişisel hatıralar taşıdığı için insanın yaşadığı yere bağlılığını güçlendirir.
Puanlama: Ana düşünce 10 puan; İki destekleyici ayrıntı 10 puan.
4. Soru (20 Puan)
Soru: Şiir ile denemeyi hatıra ve mekân ilişkisi bakımından karşılaştırınız. Anlatım farkını birer örnekle gösteriniz.
Kısa Cevap: İki metinde de mekânlar geçmişi hatırlatır. Şiir bunu imgelerle, deneme kişisel yorum ve açıklamalarla dile getirir.
Puanlama: Ortak ilişki 10 puan; Metinlere dayalı anlatım karşılaştırması 10 puan.
5. Soru (30 Puan)
Soru: Şiirdeki avluyu 5–7 cümleyle betimleyiniz. Tek paragraf kullanınız; iki farklı duyudan yararlanıp yazınızı kurallara uygun düzenleyiniz.
Kısa Cevap: Şiirdeki avlu, dut ağacı, pencere ve hatırlama duygusu korunarak duyusal ayrıntıları olan bir paragraf yazılmalıdır.
Örnek Cevap:Günün ışığı çekilirken avlu sessizleşti. Taş duvarın dibindeki dut ağacı karanlık bir şemsiye gibi açılmıştı. Yaprakların hışırtısını dinledim. Karşı pencereden yayılan sarı ışık taşların üzerine uzanıyordu. Yüzüme değen serinlik, çocukken burada beklediğim akşamları hatırlattı. Eski gülüşler sanki ağacın dallarından yeniden duyuluyordu.
Puanlama: Şiire bağlılık ve betimleme 10 puan; En az iki duyu 6 puan; Tutarlılık ve paragraf bütünlüğü 6 puan; Yazım ve noktalama 8 puan.
9. Sınıf Edebiyat 1. Dönem 1. Yazılı – Senaryo 2
Soru sayısı: 6. Örnek toplam puan: 100. Soruları aşağıdaki metinlere göre yanıtlayınız. Açıklama ve yorumlarınızı metinsel kanıtla destekleyiniz.
I. Metin — İnce Ses (Özgün Şiir)
Sokak sustu, yağmur konuştu camda.
Annemin ince sesi doldu odama.
Bir kelime uzandı uzak yıllardan,
Yalnızlığım küçüldü avuçlarımda.
II. Metin — Dinlemek (Özgün Deneme)
Dinlemek, konuşma sırasının bize gelmesini beklemekten daha fazlasıdır. Karşımızdakinin sözünde taşıdığı kaygıyı, sevincini ve suskunluğunu fark etmeyi gerektirir. Bazen kısa bir cümle, uzun bir açıklamadan daha çok şey anlatır. Bir dostun sesindeki yorgunluğu duyabilmek, sözcükleri işitmenin ötesine geçmektir. İnsanın anlaşıldığını hissetmesi için her zaman büyük çözümler gerekmez; dikkatle dinlenmesi de aradaki uzaklığı azaltabilir.
1. Soru (14 Puan)
Soru: I. metinde “ince” sözcüğü annenin sesine hangi niteliği kazandırmaktadır?
Kısa Cevap: İnce, burada hafif, yumuşak ve narin bir ses niteliğini anlatır.
Puanlama: Bağlama uygun anlam 8 puan; Sesle ilişki 6 puan.
2. Soru (14 Puan)
Soru: Son dizede hangi duygu değişimi vardır? Bu değişimin kaynağını şiire göre açıklayınız.
Kısa Cevap: Annenin sesinin hatırlanması söyleyicinin yalnızlık duygusunu azaltmıştır.
Puanlama: Duygu değişimi 7 puan; Nedenin metinle açıklanması 7 puan.
3. Soru (14 Puan)
Soru: I. metnin ana duygusu nedir? İki metinsel dayanak gösteriniz.
Kısa Cevap: Ana duygu, anneye ve geçmişe duyulan özlemle birlikte hatırlamanın verdiği tesellidir.
Puanlama: Ana duygu 8 puan; İki uygun dayanak 6 puan.
4. Soru (14 Puan)
Soru: Denemede iyi bir dinleyicinin sözcüklerin ötesinde neyi fark etmesi beklenmektedir? Metindeki bir örnekle yanıtlayınız.
Kısa Cevap: Gerçek dinleme, sözlerin arkasındaki duyguyu ve ihtiyacı da anlamaktır.
Puanlama: Temel ayrım 8 puan; Metinden örnek 6 puan.
5. Soru (14 Puan)
Soru: Şiir ve denemede ses, insanı nasıl etkiler? Benzerliği ve anlatımdaki farkı açıklayınız.
Kısa Cevap: İkisinde de ses, yakınlık ve anlaşılma duygusu oluşturur. Şiir duyguyu imgeyle, deneme düşünceyi yorumlarla aktarır.
Puanlama: Ortak nokta 7 puan; İfade farkı ve dayanak 7 puan.
6. Soru (30 Puan)
Soru: Yağmur, oda ve anne sesinin hatırlanışını 5–7 cümlelik bir betimleme paragrafıyla anlatınız. İki duyu kullanıp yazınızı anlam ve dil kuralları bakımından düzenleyiniz.
Kısa Cevap: Yağmurlu oda ve anne sesinin verdiği teselli, duyusal ayrıntılar içeren tutarlı bir paragrafta anlatılmalıdır.
Örnek Cevap:Sokağın ışıkları ıslak camda birbirine karışıyordu. Yağmurun düzenli sesi odanın sessizliğini doldurmuştu. Pencerenin kenarına dokunduğumda soğuğunu hissettim. O sırada annemin yıllar önce söylediği bir söz aklıma geldi. Sesi, bu serin odanın içinde sıcak bir hatıra gibi yayıldı. Yalnızlığımın ağırlığı yavaşça azaldı.
Puanlama: Şiire bağlı betimleme 10 puan; İki duyu 6 puan; Paragraf bütünlüğü 6 puan; Yazım ve noktalama 8 puan.
Değerlendirme: Anlamca eşdeğer ve metinle gerekçelendirilmiş cevaplar kabul edilir. Yazma sorularındaki metinler tek doğru cevap değildir. Ölçütleri kısmen karşılayan yanıtlara karşılanan bölüm oranında puan verilebilir.
Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Eğitim Sistem yapılan yorumlardan sorumlu değildir.