Âsar ve Çeker Nedir? İşaretleri, Farkları ve Okunuşu

Kur’an yazısında uzatma her zaman açıkça yazılmış bir med harfiyle gösterilmez. Âsar ve çeker işaretleri de ilgili harfin sesinin uzatılacağını belirtir.

Âsar ve Çeker İşareti Nedir?

Soru: Uzatma işaretleri âsar ve çeker nedir? Kısa Cevap: Harfin üzerine konulan dikey uzatma işaretine âsar, altına konulana çeker denir. Bu işaretler, temel okuyuşta ilgili harfin sesini bir elif miktarı uzatır. Detaylı Cevap: Âsar üstünlü sesin, çeker ise esreli sesin uzatılmasını sağlar. Çeker genellikle med harfi yadan önceki esrenin yerine kullanılır; bazı örneklerde med harfi yayı temsil eder. Okurken işaretin bulunduğu harf belirlenir ve ses kesilmeden uzatılır.

Âsar ve Çeker Nasıl Ayırt Edilir?

İşaret	Yeri	Görevi
Âsar	Harfin üstündedir.	Harfin üstünlü sesini uzatarak okutur.
Çeker	Harfin altındadır.	Harfin esreli sesini uzatarak okutur.

Âsar İşareti Nasıl Okunur?

Harfin incelik ve kalınlık özelliği korunarak uzatma yapılır. İnce harflerde “e-a” arasında, kalın harflerde “a” sesiyle okuyuş uygulanır.

Örnek Cevap: هٰذَا kelimesindeki he harfinin üzerinde âsar vardır. He harfinin sesi, işaretin gösterdiği şekilde bir elif miktarı uzatılır.

Üstünlü sesin uzatılmasını karşılaştırmak için elifin med harfi olma şartlarını inceleyebilirsiniz.

Çekerin Med Harfi Yayla İlişkisi Nedir?

Çeker, esreli sesin uzatılmasıyla ilişkilidir. Genellikle med harfi yadan önceki esre yerine kullanılır; bazen de yazıda med harfi yayı temsil eder. Bu yüzden çeker bulunan harf kısa bir esreyle geçilmez, ses uzatılarak okunur.

Konuyu pekiştirmek için ya ile uzatma nasıl yapılır? yazısını okuyabilirsiniz.

Âsar ve Çeker, Üstün ve Esreden Nasıl Ayrılır?

Üstün ve esre eğik çizgi biçimindeki temel harekelerdir. Âsar ve çekerin dikey görünüşü, uzatma görevini fark etmeye yardımcı olur. Üstünlü veya esreli her harf kendiliğinden uzatılmaz; ilgili med harfi ya da uzatma işareti dikkate alınır.

Uzatma İşaretlerini Okurken Yapılan Hatalar

İşareti harekeyle karıştırmak: Dikey uzatma işaretini sıradan üstün veya esre gibi kısa okumak.
Araya ses eklemek: Uzatılan sesin ardından ayrı bir harf söylemek.
Harfin sesini değiştirmek: İnce veya kalın okuyuş özelliğini kaybetmek.
Uzatma ölçüsünü kaçırmak: Sesi gereğinden kısa ya da uzun okumak.

Elif, vav ve yanın uzatma görevlerini birlikte öğrenmek için med harfleri ve şartları açıklamasından yararlanabilirsiniz. Doğru telaffuz ve uzatma ölçüsü, öğretmenin örnek okuyuşuyla çalışılmalıdır.

KİTABIN TÜM CEVAPLARI

Diğer konu ve etkinlikler için 5. Sınıf MEB Kur’an-ı Kerim Ders Kitabı Cevapları sayfasını inceleyebilirsiniz.

Kur’an yazısında, harfin üstüne konulan uzatma işaretine âsar, altına konulan uzatma işaretine çeker denir. Bu işaretler o harfin uzatılacağını gösterir.

Uzatma asar çeker işareti : Harfin üstüne konullan uzatma işaretine Asar altına konulan uzatma işaretine çeker denir. Bu işaretler o harfin uzatılacağını gösterir.

Harfin üzerine veya altına (Çeker) gelen dik çizgi harfi bir elif miktarı uzatır. Harfin üzerindeki dik çizgi kalın okunan harfleri a sesiyle, ince okunan harfleriyse a ile e arasında bir sesle uzatarak okutur.
Dik çizgi uzatmasından sonra gelen harekesiz vav (و) ile harekesiz ya (ى) okunmaz, atlanır.