Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşmesi) Nedir? 30 Örnek

Ünsüz benzeşmesi (ünsüz sertleşmesi) nedir? Sert ünsüzle biten kelimelere bazı ekler getirildiğinde ekin başındaki ünsüzün sertleşmesine ünsüz benzeşmesi denir. Fıstıkçı Şahap kuralını, 30 örnek kelimeyi ve 6. sınıf Türkçe ders kitabı etkinliğini birlikte inceleyelim.

Ünsüz Benzeşmesi Nedir? 30 Örnek Kelime

Soru: Ünsüz benzeşmesi nedir? Ünsüz benzeşmesine örnekler veriniz. Kısa Cevap: Sert ünsüzle biten bir kelimeye uygun bir ek getirildiğinde ekin başındaki c, d, g ünsüzlerinin ç, t, k ünsüzlerine dönüşmesine ünsüz benzeşmesi denir. Örnek: kitap + cı → kitapçı, ağaç + dan → ağaçtan. Detaylı Cevap: Türkçede f, s, t, k, ç, ş, h, p sert ünsüzlerdir. Sonu bu harflerden biriyle biten kelimelere sert ve yumuşak biçimleri bulunan ekler geldiğinde ekin başındaki ses genellikle sertleşir. Örneğin “kitap” kelimesinin sonundaki p sert ünsüzdür. Bu kelimeye bulunma eki getirildiğinde kitapda değil, kitapta yazılır.

Fıstıkçı Şahap Kuralı Nedir?

Sert ünsüzleri akılda tutmak için Fıstıkçı Şahap ifadesi kullanılır. Bu ifadedeki sert ünsüzler şunlardır:

F - S - T - K - Ç - Ş - H - P

Bu seslerden biriyle biten kelimeye uygun bir ek geldiğinde ekin başında sertleşme görülebilir.

Örnekler:
Kitap + cı → kitapçı
Ağaç + dan → ağaçtan
Sokak + da → sokakta
Çalış + gan → çalışkan

Ünsüz Benzeşmesine 30 Örnek Kelime

No	Kelime + Ek	Doğru Yazılış
1	Kitap + cı	Kitapçı
2	Ağaç + dan	Ağaçtan
3	Sokak + da	Sokakta
4	Mutfak + da	Mutfakta
5	Dolap + da	Dolapta
6	Irmak + dan	Irmaktan
7	Güneş + den	Güneşten
8	Yavaş + ca	Yavaşça
9	Çift + ci	Çiftçi
10	Kebap + cı	Kebapçı
11	Çalış + gan	Çalışkan
12	Unut + gan	Unutkan
13	Kes + gin	Keskin
14	Coş + gun	Coşkun
15	As + gı	Askı
16	Bit + gi	Bitki
17	Kat + gı	Katkı
18	Yurt + daş	Yurttaş
19	Türk + ce	Türkçe
20	Konuş + du	Konuştu
21	Yap + dı	Yaptı
22	Kalk + dı	Kalktı
23	Biç + di	Biçti
24	Aç + dır	Açtır
25	Çiçek + ci	Çiçekçi
26	Hafif + dir	Hafiftir
27	Merak + dan	Meraktan
28	Heves + den	Hevesten
29	Ses + daş	Sesteş
30	Silah + cı	Silahçı

Ünsüz Benzeşmesi Olan 10 Örnek Cümle

1. Okulun yakınındaki kitapçıdan defter aldım.
2. Yapraklar ağaçtan düştü.
3. Arkadaşımı sokakta gördüm.
4. Annem mutfakta yemek hazırlıyor.
5. Bu soruyu yavaşça okudum.
6. Köyümüzde bir çiftçi yaşıyor.
7. Herkes çalışkan öğrenciyi kutladı.
8. Sabah erkenden kalktı.
9. Bahçede bir çiçekçi dükkânı açıldı.
10. Geçen hafta Türkçe sınavına girdik.

Ünsüz Benzeşmesi ile Ünsüz Yumuşaması Arasındaki Fark

Ünsüz benzeşmesi: Kelimenin sonundaki sert ünsüz, ekin başındaki ünsüzü etkiler.

Örnek: Kitap + da → kitapta (d → t).

Ünsüz yumuşaması: Kelimenin sonundaki sert ünsüz, ünlüyle başlayan ek nedeniyle değişebilir.

Örnek: Kitap + ı → kitabı (p → b).

Sonuç: Benzeşmede genellikle ekin başındaki, yumuşamada ise kelimenin sonundaki ünsüz değişir.

Bağlaç Olan de/da Ünsüz Benzeşmesine Uğrar mı?

Hayır. Bağlaç olan de/da ayrı yazılır ve te/ta biçimine dönüşmez.

Doğru: Kitap da aldım.
Yanlış: Kitap ta aldım.

Ancak bulunma eki olan -de/-da, sert ünsüzden sonra -te/-ta biçiminde yazılabilir.

Doğru: Kitapta önemli bilgiler var.

6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa 161 Ünsüz Benzeşmesi Cevapları

2026-2027 MEB 6. Sınıf Türkçe 1. Kitap'ın 161. sayfasındaki 6. Anlatalım etkinliğinde ünsüz benzeşmesi incelenmektedir.

a. Soru: Ağaçdan ve ağaçtan kelimelerinden hangisinin söylenişi daha kolaydır? Kısa Cevap: Ağaçtan. Detaylı Cevap: Ağaç kelimesi ç sert ünsüzüyle biter. Bu nedenle ayrılma ekinin başındaki d, t'ye dönüşür ve kelime ağaçtan biçiminde yazılır.

b. Soru: Verilen kelimelere uygun ekleri getirerek cümleler oluşturunuz. Cevap:
Kitapçı: Kitapçıdan hikâye kitabı aldım.
Ülkece: Ülkece büyük bir sevinç yaşadık.
Mutfakta: Babam mutfakta kahvaltı hazırladı.
Çalışkan: Çalışkan öğrenciler görevlerini tamamladı.
Dilde: Bu kelime başka bir dilde farklı söyleniyor.
Kültürden: Gelenekler yaşadığımız kültürden etkilenir.
Araştırmacı: Araştırmacı yeni bilgiler buldu.

c. Soru: Eklerin başındaki ses değişen kelimeler hangileridir? Kısa Cevap: Kitapçı, mutfakta, çalışkan. Detaylı Cevap: Kitapçı kelimesinde c → ç, mutfakta kelimesinde d → t, çalışkan kelimesinde g → k değişimi görülmektedir.

ç. Soru: Bu kelimelerin ortak özelliği nedir? Cevap: Kelime kökleri sert ünsüzle bitmektedir: kitap (p), mutfak (k), çalış (ş).

d. Soru: Ünsüz benzeşmesinin tanımını tamamlayınız. Cevap: Sert ünsüzle biten bir kelimeye uygun bir ek getirildiğinde ekin başındaki ünsüz de sertleşebilir. Bu ses olayına ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) denir.

6. SINIF TÜRKÇE DERS KİTABI CEVAPLARI

Ders kitabındaki diğer metin ve etkinliklerin cevapları için 6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları sayfasını inceleyebilirsiniz.

Ünsüz Benzeşmesi Nedir? 30 Örnek Kelime ve Cümle