Sıfat Fiil Nedir? Sıfat Fiil Ekleri ve Örnek Cümleler

Sıfat fiil örnekleri, sıfat-fiil ekleri ve sıfat-fiil bulunan örnek cümleler bu konuda en çok araştırılan başlıklar arasındadır. Sıfat-fiili anlamanın en kolay yolu, fiilden türeyen kelimenin bir ismi niteleyip nitelemediğine bakmaktır.

Sıfat Fiil Nedir?

Sıfat-fiil (ortaç), bir fiile sıfat-fiil eki getirilerek oluşturulan ve cümlede bir ismi niteleyen kelimedir.

Örnek: Koşan çocuk düştü.

Bu cümlede koşan kelimesi, “çocuk” ismini nitelemektedir. Kelimenin kökü koş- fiilidir ve -an sıfat-fiil eki almıştır. Bu nedenle koşan bir sıfat-fiildir.

Kısaca: Fiilden türeyen bir kelime “hangi?” sorusuna cevap vererek bir ismi niteliyorsa sıfat-fiil olabilir.

Sıfat Fiil Ekleri Nelerdir?

Sıfat-fiil ekleri şunlardır:

-an / -en
-ası / -esi
-maz / -mez
-ar / -er / -r
-dık / -dik / -duk / -dük
-acak / -ecek
-mış / -miş / -muş / -müş

Bu ekleri hatırlamak için yaygın olarak “Anası mezar dikecekmiş.” sözü kullanılabilir.

Sıfat Fiil Nasıl Bulunur?

Bir kelimenin sıfat-fiil olup olmadığını anlamak için üç noktaya bakılır:

Kontrol	Örnek
Kelimenin kökü fiil mi?	oku-yan → “oku-” fiildir.
Sıfat-fiil eki almış mı?	oku-yan → “-an/-en” sıfat-fiil ekidir.
Bir ismi niteliyor mu?	Okuyan öğrenci → “okuyan”, öğrenciyi niteler.

Bu üç özellik varsa kelime sıfat-fiildir.

Sıfat Fiil Örnekleri

Sıfat-Fiil	Nitelediği İsim
koşan	çocuk
okunacak	kitap
kırılmış	bardak
bitmez	sevgi
görülesi	yer
bildiğim	konu

Sıfat Fiil ile İlgili 20 Örnek Cümle

Bahçede koşan çocuk birden yere düştü.
Dün aldığım kırılmış bardağı değiştirdim.
Bu hafta okunacak kitapları masaya koydum.
Önümüzde aşılmaz hiçbir engel yok.
Burası mutlaka görülesi bir yerdir.
Bana anlattığın hikâyeyi çok beğendim.
Sokakta oynayan çocuklar eve döndü.
Annem pişmiş yemekleri buzdolabına koydu.
Öğretmen çözülecek soruları tahtaya yazdı.
İnsanların unutulmaz anıları olabilir.
Dün izlediğimiz film çok güzeldi.
Bu, tekrar tekrar okunası bir kitaptır.
Sokaktan geçen arabaları seyrettik.
Solmuş çiçekleri vazodan çıkardı.
Bugün yapılacak işler oldukça fazla.
Arkadaşım bana bilmediğim bir soru sordu.
Çocukların bitmez enerjisine şaşırıyorum.
Herkesin beğeneceği bir hediye seçtik.
Sokakta satılan simitlerden aldık.
Babam bozulan bilgisayarı tamir etti.

Adlaşmış Sıfat Fiil Nedir?

Sıfat-fiilin nitelediği isim bazen cümlede söylenmez. Bu durumda sıfat-fiil, o ismin görevini de üzerine alır ve adlaşmış sıfat-fiil olur.

Çalışan öğrenciler ödüllendirildi.
Burada çalışan kelimesi “öğrenciler” ismini nitelediği için sıfat-fiildir.

Çalışanlar ödüllendirildi.
Bu cümlede “öğrenciler” kelimesi söylenmemiştir. Çalışanlar sözcüğü “çalışan öğrenciler” anlamında kullanıldığı için adlaşmış sıfat-fiildir.

Bu nedenle “Çalışanlara maaşlarını ödedik.” cümlesindeki çalışanlar sözcüğü de adlaşmış sıfat-fiildir.

Sıfat Fiil Ekleriyle Örnek Cümleler

Ek	Örnek Cümle
-an / -en	Bahçede oynayan çocukları eve çağırdım.
-ası / -esi	Burası gerçekten görülesi bir kasabaymış.
-maz / -mez	Aralarında kopmaz bir dostluk vardı.
-ar / -er / -r	Bu kadar hata akıl alır gibi değil.
-dık / -dik / -duk / -dük	Dün okuduğum hikâyeyi çok beğendim.
-acak / -ecek	Yarın yapılacak toplantı ertelendi.
-mış / -miş / -muş / -müş	Sararmış yapraklar yere dökülüyordu.

Sıfat Fiil ile Fiilimsi Arasındaki İlişki

Sıfat-fiil bir fiilimsi türüdür. Fiilimsiler; isim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil olmak üzere üç gruba ayrılır. Sıfat-fiilin diğer fiilimsilerden en belirgin farkı, çoğunlukla bir ismi nitelemesidir.

Örnek: Masada okunacak kitaplar var.
Bu cümlede okunacak kelimesi “kitaplar” ismini nitelediği için sıfat-fiildir.

Sıfat Fiilde En Çok Karıştırılan Nokta

Bir kelimede sıfat-fiil ekinin bulunması, o kelimenin her zaman sıfat-fiil olduğu anlamına gelmez. Kelimenin cümledeki görevine de bakılmalıdır.

Gelecek hafta sınavımız var.
“Gelecek” sözcüğü “hafta” ismini nitelediği için sıfat-fiildir.

O, yarın buraya gelecek.
“Gelecek” sözcüğü burada yüklemdir ve gelecek zaman bildirir. Sıfat-fiil değildir.

Kısacası: Sıfat-fiili bulurken yalnızca eke bakmayın. Kelimenin fiilden türeyip türemediğini ve cümlede bir ismi niteleyip nitelemediğini de kontrol edin.