Hikâye (Öykü) Nedir? Hikâyenin Unsurları ve Örnekleri

Hikâye (öykü) nedir? Yaşanmış veya yaşanması mümkün olayların belirli kişiler, yer ve zaman çerçevesinde anlatıldığı edebî metinlere hikâye denir. Hikâyenin temel unsurları olay, kişiler, yer ve zamandır. Hikâyenin özelliklerini, yapı unsurlarını ve örnek metin çözümlemesini birlikte inceleyelim.

Hikâye (Öykü) Nedir? Hikâyenin Özellikleri Nelerdir?

Hikâyenin Temel Unsurları Nelerdir?

Hikâyenin dört temel unsuru vardır:

1. Olay: Hikâyede yaşanan veya anlatılan gelişmelerdir.

2. Kişiler: Olayları yaşayan veya gelişmelere katılan kahramanlardır.

3. Yer (Mekân): Olayın geçtiği ortamdır.

4. Zaman: Olayın gerçekleştiği dönem veya zaman dilimidir.

Hikâye Unsurları Nasıl Bulunur?

Hikâyenin Özellikleri

1. Yaşanmış veya yaşanabilecek olaylar ve durumlar anlatılır.
2. Olaylar veya durumlar belirli kişiler üzerinden aktarılır.
3. Yer ve zaman unsurları bulunur; bunlar her zaman ayrıntılı belirtilmeyebilir.
4. Romanlara göre genellikle daha kısa bir anlatım tercih edilir.
5. Olaylar bir anlatıcı tarafından aktarılır.
6. Kişilerin duygu ve düşüncelerine yer verilebilir.
7. Betimleme, öyküleme ve konuşmalar kullanılabilir.
8. Olay hikâyesi ve durum hikâyesi gibi farklı anlatım anlayışları vardır.

Hikâye Örneği: Kaybolan Kedi

Aşağıdaki kısa hikâye, hikâye unsurlarının nasıl belirlendiğini göstermek için hazırlanmış özgün bir örnektir.

Bir ilkbahar günü Defne ve kardeşi Eren, mahalle parkında oyun oynuyordu. Parkın köşesinde küçük bir kedi gördüler. Kedi, bankların arasında dolaşıyor ve sürekli miyavlıyordu.

Defne, kedinin kaybolmuş olabileceğini düşündü. Eren'le birlikte çevreyi kontrol ettiler. Kedinin boynundaki tasmada bir telefon numarası vardı. Defne telefon numarasını annesine gösterdi. Annesi numarayı arayarak kedinin sahibine ulaştı.

Kısa süre sonra kedinin sahibi parka geldi. Kedisine kavuştuğu için çok sevindi. Defne ve Eren de doğru bir iş yaptıklarını düşünerek mutlu oldu.

Kaybolan Kedi Hikâyesinin Olay, Kişi, Yer ve Zamanı

Hikâye Haritası Örneği

Hikâye haritası, olayın temel bilgilerini bir araya getiren kısa bir inceleme çalışmasıdır.

Hikâyede Serim, Düğüm ve Çözüm

Özellikle olay ağırlıklı hikâyelerde olay örgüsü üç bölümde incelenebilir:

Serim: Kişiler, ortam ve başlangıç durumu tanıtılır.

Düğüm: Olaylar gelişir, sorunlar veya merak uyandıran durumlar ortaya çıkar.

Çözüm: Olay sonuçlanır.

Kaybolan Kedi örneğinde: Çocukların parkta kedi görmesi serim, kedinin sahibini aramaları düğüm, sahibine ulaştırmaları çözüm bölümüne karşılık gelir.

Hikâyede Anlatıcı Nedir?

Hikâyedeki olayları okuyucuya aktaran sese anlatıcı denir.

Birinci kişili anlatım: “Parkta küçük bir kedi gördüm.”

Üçüncü kişili anlatım: “Defne parkta küçük bir kedi gördü.”

Birinci kişili anlatımda olay, birinci kişi üzerinden aktarılır. Üçüncü kişili anlatımda ise anlatıcı olayları üçüncü kişiyle anlatır. Anlatıcı ve yazar her zaman aynı kişi değildir.

Hikâye Türleri Nelerdir?

Olay hikâyesi: Belirli bir olay ve bu olayın gelişimi üzerinde durulur. Başlangıç, gelişme ve sonuç ilişkisi genellikle daha belirgindir.

Durum hikâyesi: Günlük yaşamdan bir kesit, kişinin duygu ve düşünceleri veya belirli bir durum öne çıkar. Olayın kesin bir sonuca bağlanması zorunlu değildir.

Hikâye Unsurları Çözümlü Sorular

Hikâye ile Roman Arasındaki Farklar

Hikâye genellikle romandan daha kısa bir edebî türdür. Hikâyede daha sınırlı olay ve kişi kadrosu bulunabilir. Romanda ise olay örgüsü, kişiler, mekânlar ve zaman daha geniş biçimde işlenebilir.

Önemli: Bunlar genel özelliklerdir. Her hikâye veya romanın aynı yapıda olması gerekmez.