9. Sınıf MEB Kimya Ders Kitabı Sayfa 62-65 Cevapları 2026-2027, Etkinlik 1.10 “Neden Bazı Atomlar Diğerlerinden Daha Kararlıdır?” ve Kontrol Noktası 1.5 kapsamında valans elektronları, küresel simetri, atomların kararlılığı ve elektron dağılımı arasındaki ilişkiyi öğrenci seviyesinde açıklamaktadır.
9. Sınıf MEB Kimya Ders Kitabı Sayfa 62 Cevapları
Etkinlik 1.10: Neden Bazı Atomlar Diğerlerinden Daha Kararlıdır?
Atomun en dış enerji seviyesindeki elektronlara valans elektronları denir. Bu elektronların bulunduğu orbitaller de valans orbitalleridir. Etkinlikte elektronların bu orbitallere nasıl dağıldığı ile atomun kararlılığı arasındaki ilişki araştırılmaktadır.
Soru: 1. Yönerge: Tablodaki boşlukları elektron dağılımlarına göre doldurunuz. Cevap: | Atom | Elektron Dağılımı | Valans Orbital Dağılımı | Küresel Simetri |
| H | 1s1 | 1s: [↑] | Var |
| Be | 1s2 2s2 | 2s: [↑↓] | Var |
| B | 1s2 2s2 2p1 | 2s: [↑↓] 2p: [↑] [ ] [ ] | Yok |
Çizim gerekiyor: Kitaptaki tabloda valans elektronlarının s ve p orbital şekilleri üzerinde gösterilmesi istenmektedir. Yukarıdaki oklar elektronların hangi orbitallere yerleştirileceğini göstermektedir.
9. Sınıf MEB Kimya Ders Kitabı Sayfa 63 Cevapları
| Atom | Elektron Dağılımı | Valans Orbital Dağılımı | Küresel Simetri |
| C | 1s2 2s2 2p2 | 2s: [↑↓] 2p: [↑] [↑] [ ] | Yok |
| N | 1s2 2s2 2p3 | 2s: [↑↓] 2p: [↑] [↑] [↑] | Var |
| O | 1s2 2s2 2p4 | 2s: [↑↓] 2p: [↑↓] [↑] [↑] | Yok |
| Ne | 1s2 2s2 2p6 | 2s: [↑↓] 2p: [↑↓] [↑↓] [↑↓] | Var |
| P | 1s2 2s2 2p6 3s2 3p3 | 3s: [↑↓] 3p: [↑] [↑] [↑] | Var |
| Cl | 1s2 2s2 2p6 3s2 3p5 | 3s: [↑↓] 3p: [↑↓] [↑↓] [↑] | Yok |
| Ar | 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 | 3s: [↑↓] 3p: [↑↓] [↑↓] [↑↓] | Var |
9. Sınıf MEB Kimya Ders Kitabı Sayfa 64 Cevapları
Küresel Simetri ve Kararlılık
Soru: 1. a) Son enerji seviyesindeki orbitalleri tam dolu olan atomlar hangileridir? Kısa Cevap: Be, Ne ve Ar.
Soru: b) Son enerji seviyesindeki orbitalleri yarı dolu olan atomlar hangileridir? Kısa Cevap: H, N ve P.
Soru: c) Orbital şekillerinde neden iki farklı renk kullanılmıştır? Kısa Cevap: Tam dolu ve yarı dolu orbitalleri ayırt etmek için. Detaylı Cevap: Tam dolu orbitaller mavi, yarı dolu orbitaller kırmızı gösterilmiştir.
Soru: 2. Orbital doluluğu ile küresel simetri arasındaki örüntü nedir? Kısa Cevap: Son katmandaki orbitalleri tam veya yarı dolu olan atomlar küresel simetri gösterir. Detaylı Cevap: Yarı dolu veya tam dolu orbitallerde elektronlar daha dengeli dağıldığı için çekirdeğin çekim etkisi de orbitallere dengeli dağılır.
Soru: 3. Tablodaki hangi atomlar daha kararlıdır? Kısa Cevap: H, Be, N, Ne, P ve Ar.
Soru: 4. Kararlılık ile küresel simetri arasındaki ilişki nedir? Kısa Cevap: Küresel simetri gösteren atomlar daha kararlıdır. Detaylı Cevap: Elektronların orbitallere dengeli dağılımı çekirdeğin çekim gücünün de dengeli dağılmasını sağlar ve atomun kararlılığını artırır.
Soru: 5. Küresel simetriyi tanımlayınız. Kısa Cevap: Valans orbitallerindeki elektronların yarı dolu veya tam dolu olacak şekilde dengeli dağılmasıdır.
2. Yönerge: Cr Atomunun Elektron Dağılımı
| Beklenen | Gözlenen |
| [Ar] 4s2 3d4 | [Ar] 4s1 3d5 |
9. Sınıf MEB Kimya Ders Kitabı Sayfa 65 Cevapları
Soru: 1. Cr atomunun hangi dağılımında çekirdeğin çekim gücü dengeli dağılmıştır? Kısa Cevap: [Ar] 4s1 3d5 gözlenen dağılımında.
Soru: 2. Cr atomu hangi dağılımda daha kararlıdır? Kısa Cevap: [Ar] 4s1 3d5 dağılımında daha kararlıdır. Detaylı Cevap: Bu dağılımda 4s ve 3d orbitalleri yarı dolu olacak şekilde daha dengeli bir elektron dağılımı oluşur.
Soru: 3. Cr atomu küresel simetri gösterir mi? Kısa Cevap: Evet. Gözlenen dağılımda 4s ve 3d orbitalleri yarı doludur.
Soru: 4. 29Cu atomu küresel simetri özelliği gösterir mi? Kısa Cevap: Evet. [Ar] 4s1 3d10 dağılımında küresel simetri gösterir. Detaylı Cevap: Bu dağılımda 4s orbitali yarı dolu, 3d orbitalleri ise tam doludur. Böylece valans elektronlarının dağılımı daha dengeli hâle gelir.
Kontrol Noktası 1.5
Soru: 1. Çekirdekten uzaklaştıkça aynı tür orbitallerin hacmi ve bağıl enerjisi nasıl değişir? Kısa Cevap: Hacim ve bağıl enerji artar. Detaylı Cevap: Çekirdekten uzaklık arttıkça çekirdeğin elektron üzerindeki çekim etkisi azalır. Elektron daha geniş bir bölgede bulunur ve orbitalin enerjisi yükselir.
Soru: 2. Bir atomda aynı enerjiye sahip orbitaller bulunabilir mi? Kısa Cevap: Evet. Örneğin üç 2p orbitali aynı enerjiye sahiptir.
Soru: 3. Aynı enerji seviyesinde farklı tür orbitaller bulunabilir mi? Kısa Cevap: Evet. Örneğin ikinci enerji seviyesinde 2s ve 2p orbitalleri bulunur. Detaylı Cevap: Bu orbitaller aynı temel enerji seviyesine ait olmasına rağmen bağıl enerjileri birbirinden farklıdır.
Soru: 4. Dokuz tam dolu ve altı yarı dolu orbitali bulunan X atomunun elektron dağılımını kurallara göre değerlendiriniz. Kısa Cevap: Atom numarası 24 olan X atomunun dağılımı [Ar] 4s1 3d5 şeklindedir. Detaylı Cevap: Bu dağılım krom atomuna aittir. Basit Aufbau sırasına göre istisna oluşturur. Ancak Pauli dışlama ilkesine ve Hund kuralına uygundur. 3d orbitallerinin her biri önce birer elektron almıştır.
Bu Bölümde Neye Dikkat Etmeliyim?
Küresel simetriyi değerlendirirken elektronların yalnızca sayısına değil, eş enerjili orbitallere nasıl dağıldığına bakınız. Yarı dolu veya tam dolu orbital düzenleri atomun kararlılığını artırabilir.
Cr ve Cu gibi bazı atomlarda gözlenen elektron dağılımı, basit orbital dolma sırasından farklıdır. Bu atomlarda yarı dolu veya tam dolu d orbitallerinin oluşturduğu daha dengeli yapı önemlidir.
Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Eğitim Sistem yapılan yorumlardan sorumlu değildir.