6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Kitap Sayfa 119-127 Cevapları MEB 2026-2027

6. Sınıf MEB Sosyal Bilgiler 1. Ders Kitabı Sayfa 119-127 Cevapları, 2026-2027 eğitim öğretim yılı Ortak Mirasımız öğrenme alanındaki İlk Türk Devletlerinde Kültür ve Medeniyet çalışmalarını içermektedir. Bu sayfalarda ilk Türk devletlerinin askerî özellikleri, Turan taktiği, aile ve akrabalık anlayışı, töre, sanat, ticaret, hayvancılık, tarihî kaynakları değerlendirme etkinliği ve bulmaca soruları açıklanmaktadır.

6. Sınıf MEB Sosyal Bilgiler 1. Ders Kitabı Sayfa 119-127 Cevapları

Türklerin ilk kurduğu devletler yalnızca askerî başarılarıyla değil, yönetim, hukuk, sosyal yaşam ve kültür alanındaki gelişmeleriyle de tarihimizde önemli bir yere sahiptir. Ordu düzeni, töre, aileye bağlılık, hayvan motifli sanat eserleri ve ekonomik faaliyetler bu devletlerden günümüze ulaşan kültürel birikimin parçalarıdır.

İçindekiler - Sayfalara Hızlı Geçiş

Sayfa 119 - Askerî Düzen ve Turan Taktiği
Sayfa 120 - Aile ve Akrabalık Kavramları
Sayfa 121 - Töre ve Adalet
Sayfa 122 - Türklerde Sanat
Sayfa 123 - Hayvancılık, Ticaret ve Demircilik
Sayfa 124 - Sanat ve Ekonomi Çalışmaları
Sayfa 125 - Kaynakların Karşılaştırılması
Sayfa 126 - Kültür ve Medeniyet Afişi
Sayfa 127 - Değerlendirelim Bulmacası

6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Kitap Sayfa 119 Cevapları

Öğrenelim - Türklerde Ordu Teşkilatı

İlk Türk devletlerinin savaşlardaki başarısında atları iyi kullanmaları, askerî disiplinleri ve uyguladıkları savaş taktikleri etkili olmuştur. Ordularda ok, yay, kılıç, kalkan gibi silahlar kullanılmıştır. Ders kitabında MÖ 209'un Türk Kara Kuvvetlerinin kuruluş yılı kabul edildiği belirtilmektedir.

Soru: Verilen bilgilere göre ilk Türk devletlerindeki askerî yapı ile ülkemizin askerî yapısı arasında ne gibi benzerlikler bulunmaktadır? Tartışınız. Kısa Cevap: Düzenli ordu, disiplin, komuta sistemi, vatanı koruma ve bağımsızlığı sürdürme her iki dönemde de önemli özelliklerdir. Detaylı Cevap: İlk Türk devletlerinde askerler belirli bir düzen içinde hareket etmekte ve komutanların emirlerine uymaktaydı. Günümüzde de askerî birliklerde disiplin, eğitim, görev paylaşımı ve komuta düzeni önemlidir. İki dönemin ortak hedefi ülkeyi savunmak ve milletin güvenliğini sağlamaktır. Ancak eski Türk ordularında atlı birlikler, ok ve yay önemliyken günümüz ordusunda gelişmiş savunma teknolojileri kullanılmaktadır.

Turan Taktiğinin Aşamaları

Görsel 3.13: Türk askerleri mavi, düşman askerleri kırmızı sembollerle gösterilmiştir. I. Aşama: Türk birlikleri düşmanla karşılaşır ve saldırı düzenini oluşturur. II. Aşama: Sahte geri çekilme yapılarak düşmanın Türk askerlerini takip etmesi sağlanır. III. Aşama: Türk birlikleri yön değiştirerek düşmanı yanlardan kuşatır ve etkisiz hâle getirmeye çalışır.

Turan taktiği olarak bilinen bu yöntemde hızlı hareket etmek ve birliklerin birlikte davranması başarı açısından önemlidir.

6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Kitap Sayfa 120 Cevapları

Sosyal Hayat ve Hukuk - Aile Yapısı

1. Soru: Türkçedeki akraba isimlerini yazınız. Kısa Cevap: Anne, baba, kardeş, dede, nine, hala, teyze, amca, dayı, kuzen, yeğen, torun, gelin, damat. Detaylı Cevap: Dilimizde farklı aile bireylerini tanımlamak için özel kelimeler kullanılmaktadır. Örneğin hala ve teyze farklı akrabalık ilişkilerini, amca ve dayı ise farklı aile taraflarını ifade eder. Bu kelimeler sayesinde akrabalık ilişkileri açık ve ayrıntılı biçimde anlatılabilir.

2. Soru: Akrabalıkla ilgili kavramların dilimizde bu kadar çok olmasının nedenleri neler olabilir? Düşüncelerinizi söyleyiniz. Kısa Cevap: Aileye ve akrabalık bağlarına önem verilmesi, akrabalık terimlerinin çok olmasında etkili olmuştur. Detaylı Cevap: Eski Türk toplumlarında aile bireyleri ve akrabalar birlikte yaşama, yardımlaşma ve dayanışma bakımından önemli bir yere sahipti. İnsanların birbirlerine olan yakınlıklarını belirtmek için farklı kelimeler kullanmaları, dilimizdeki akrabalık kavramlarının zenginleşmesini sağlamıştır. Bu durum aile ilişkilerinin Türk kültüründeki önemini göstermektedir.

Eski Türklerde Toplumsal Yapı

Oguş: Aile.

Urug: Sülale.

Boy: Sülalelerin oluşturduğu topluluk.

Budun: Millet.

İl: Devlet.

Sıralama: Oguş → Urug → Boy → Budun → İl.

6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Kitap Sayfa 121 Cevapları

Öğrenelim - İlk Türk Devletlerinde Töre

Soru: İlk Türk devletlerinde sosyal hayatı düzenleyen ve yazılı olmayan hukuk kurallarının (töre) dayandığı değerler hangileridir? Aşağıdaki alana yazınız. Kısa Cevap: Adalet, iyilik, faydalılık, eşitlik ve insanlık. Detaylı Cevap: Töre, eski Türklerde toplumsal düzeni ve adaleti sağlamaya yönelik geleneksel hukuk kurallarını ifade etmektedir. Töreye göre insanlara adil davranılması, eşitliğin korunması, toplum yararının gözetilmesi ve insanlık değerlerine önem verilmesi gerekmektedir. Türk hükümdarlarının da töreye uygun davranmaları beklenirdi.

Törenin Temel İlkeleri

Kavram	Anlamı
Könilik	Adalet
Uzluk	İyilik ve faydalılık
Tüzlük	Eşitlik
Kişilik	İnsanlık

Ek Bilgi: İlk Türk devletlerinde boyların kendilerine ait adları ve simgeleri bulunabiliyordu. Bayat, Çiğil ve Kınık gibi tarihî isimler günümüzde bazı yerleşim yerlerinde kullanılmaktadır.

6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Kitap Sayfa 122 Cevapları

Öğrenelim - Sanat ve Kültür

İlk Türk devletlerinde hayvan motifli süslemeler, kemer tokaları, kılıç kabzaları ve at koşum takımları önemli sanat örnekleridir. Taştan yapılan balballar ve Uygurlara ait minyatürler de kültürel mirasın parçalarıdır.

Soru: Günümüzdeki sanat eserlerimiz ile ilk Türk devletlerindeki sanat eserleri arasında ne gibi benzerlikler ve farklar bulunmaktadır? Yazınız. Kısa Cevap: Benzerlik: Her iki dönemin eserleri de kültürel değerleri ve sanat anlayışını yansıtır. Farklılık: İlk Türklerde taşınabilir eşya süslemeleri yaygınken günümüzde farklı malzemeler ve teknolojiler kullanılmaktadır.

Sanat Eserlerinin Karşılaştırılması

Benzerlikler	Farklılıklar
Motifler ve semboller kullanılır.	Eskiden kemer tokası, silah ve taşınabilir eşyalar üzerine süslemeler yaygındı.
Eserler toplumların kültürünü ve yaşam biçimini anlatır.	Günümüzde dijital sanat, modern heykel ve farklı mimari tasarımlar bulunmaktadır.
El işçiliği ve estetik anlayışı önemlidir.	Günümüzde daha çeşitli üretim araçları ve malzemeler kullanılmaktadır.

Detaylı Cevap: İlk Türk devletlerinde sanat, insanların konargöçer yaşamına ve günlük ihtiyaçlarına uygun olarak gelişmiştir. Bu yüzden küçük ve kolay taşınabilen eşyalara süslemeler yapılmıştır. Günümüzde ise teknolojinin gelişmesiyle resim, heykel, mimari ve dijital sanat gibi pek çok alanda eserler üretilebilmektedir. Bununla birlikte geleneksel desenler ve tarihî semboller günümüz sanatında da yaşamaya devam etmektedir.

6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Kitap Sayfa 123 Cevapları

Öğrenelim - İlk Türk Devletlerinde Ekonomi

Bu sayfa hayvancılık, ticaret ve demircilik faaliyetlerini anlatmaktadır. Bağımsız bir soru bulunmamaktadır.

Hayvancılık

Türkistan'da geniş otlakların bulunması hayvancılığın gelişmesini sağlamıştır. Özellikle at ve koyun yetiştirilirdi. Hayvanlar beslenme, ulaşım, savaş ve ticaret amacıyla kullanılırdı.

Ticaret ve Değiştokuş

Eski Türklerde ticaretin bir bölümü değiştokuş yöntemiyle yapılırdı. Örneğin hayvan ve kürk verilerek ipek alınabilirdi. Böylece Türkler başka devletlerle ekonomik ilişkiler kurabiliyordu.

Demircilik

Türkler kılıç, mızrak, ok ucu ve kalkan gibi askerî araçları üretmek için demir işleme becerilerini geliştirmiştir. Demircilik, askerî gücü ve üretimi destekleyen önemli bir meslekti.

Ekonomik Faaliyet Tablosu

Faaliyet	Açıklama
Hayvancılık	At ve koyun yetiştiriciliği
Ticaret	Değiştokuş ve ürün alışverişi
Demircilik	Silah ve metal araç üretimi
Tarım	Su kaynaklarına yakın bölgelerde üretim

6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Kitap Sayfa 124 Cevapları

Sanat ve Ekonomi - Açık Uçlu Sorular

1. Soru: Türklerde sanat eserlerinin genellikle taşınabilir özellikte olmasının nedenleri nelerdir? Kısa Cevap: Konargöçer yaşam nedeniyle eşyaların kolay taşınabilir olması gerekiyordu. Detaylı Cevap: İlk Türkler hayvanları için uygun otlaklar bulmak amacıyla mevsimlere göre yer değiştiriyordu. Bu nedenle sanat eserlerini de hafif, dayanıklı ve taşınabilir eşyalara yapmayı tercih etmişlerdir. Kemer tokaları ve at koşum takımları üzerindeki süslemeler buna örnektir.

2. Soru: Türklerde at yetiştiriciliği ve demirciliğin gelişmesi, Türklere hangi alanlarda avantaj sağlamıştır? Kısa Cevap: Askerî alanda, ulaşımda ve ekonomik faaliyetlerde avantaj sağlamıştır. Detaylı Cevap: At yetiştiriciliği Türklerin hızlı hareket etmesini ve uzak bölgelere ulaşmasını kolaylaştırmıştır. Demircilik ise dayanıklı silahların ve araçların üretilmesini sağlamıştır. Böylece ordunun gücü ve hareket kabiliyeti artmış, üretim ve ticaret faaliyetleri gelişmiştir.

3. Soru: Türkistan'da mimari eserlere en çok Uygurlarda rastlanmasının temel nedeni nedir? Kısa Cevap: Uygurların yerleşik hayata geçerek kalıcı yapılar inşa etmesidir. Detaylı Cevap: Yerleşik hayata geçen Uygurlar şehirler, evler ve tapınaklar yapmaya başlamıştır. Bu durum mimari eserlerin ve şehir kültürünün gelişmesini sağlamıştır. Diğer ilk Türk topluluklarının önemli bir bölümü konargöçer yaşam sürerken Uygurlar daha fazla kalıcı yapı oluşturmuştur.

4. Soru: Türkler, geçimlerini sağlamak için neden hayvancılığı temel kaynak olarak tercih etmişlerdir? Kısa Cevap: Geniş bozkırlar ve otlaklar hayvancılığa uygunken kurak iklim nedeniyle tarıma elverişli alanlar sınırlıydı. Detaylı Cevap: Türkistan'ın karasal iklimi ve geniş bozkır alanları hayvan yetiştirmek için uygun koşullar sağlamıştır. Tarım ise daha çok su kaynaklarına yakın bölgelerde yapılabiliyordu. Türkler hayvanlardan süt, et, deri ve yün elde ederek geçimlerini sağlamış; atları ulaşım ve askerî faaliyetlerde kullanmıştır.

Türkistan'da Yetiştirilen Tarım Ürünleri

Kitapta ilk Türk topluluklarının buğday, arpa, çavdar ve darı yetiştirdiği belirtilmektedir. Bu nedenle Türklerin ekonomik hayatında hayvancılığın yanı sıra tarımın da önemli bir yeri bulunmaktadır.

6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Kitap Sayfa 125 Cevapları

Öğrenelim - Dijital Kaynakları Değerlendirme

1. Soru: Dijital kaynaktan elde ettiğiniz bilgiler doğru ve güvenilir midir? Kaynağın dijital kimliğini ve uzantısını dikkate alarak cevaplayınız. Örnek Kısa Cevap: Kaynağın adresi, yayımlayan kurumu, yayın tarihi ve verdiği bilgiler kontrol edilerek güvenilir olup olmadığı anlaşılabilir. Örnek Detaylı Cevap: Karekodla açılan internet sayfasının hangi kuruma ait olduğu ve gerçek adresinin ne olduğu kontrol edilmelidir. Resmî kurumların ve üniversitelerin internet siteleri araştırma için yararlı olabilir. Ancak yalnızca internet adresinin uzantısı bilgilerin doğruluğunu kesin olarak göstermez. Yazar, yayın tarihi, kullanılan belgeler ve başka güvenilir kaynaklarla uyum da incelenmelidir. Not: Karekodun açtığı sayfanın içeriği bu çalışmada doğrulanmadığı için verilen cevap kaynak değerlendirme örneğidir.

Diğer Türk Devletleri

2. Soru: Dijital kaynaktan hakkında bilgi topladığınız diğer devletler hangileridir? Örnek Cevap: İlk Türk tarihi kapsamında Avarlar, Hazarlar, Türgişler ve Kırgızlar hakkında da araştırma yapılabilir. Açıklama: Kitapta karekodla verilen kaynakta hangi devletler tanıtılıyorsa öğrenciler bu devletlerin adlarını yazmalıdır. Yukarıdaki liste örnek araştırma konularından oluşmaktadır.

Kitap ve Dijital Kaynaktaki Bilgileri Karşılaştırma

3. Soru: Kitabınızdaki kaynak ile dijital kaynakta yer alan benzer ve farklı bilgiler nelerdir? Aşağıdaki tabloya yazınız. Örnek Cevap: Kaynaklar karşılaştırıldıktan sonra aşağıdaki örneklerden yararlanılabilir.

Benzer Bilgiler	Farklı Bilgiler
Her iki kaynakta da ilk Türk devletlerinin kuruluşları ve hükümdarları anlatılabilir.	Bir kaynakta daha fazla tarihî olay veya devlet hakkında bilgi bulunabilir.
Töre, ordu teşkilatı ve sosyal yaşam ortak konular olabilir.	Dijital kaynak video, ses ve etkileşimli harita gibi farklı anlatım araçları kullanabilir.
İlk Türk devletlerinin kültürel ve ekonomik özellikleri açıklanabilir.	Konuların örnekleri ve ayrıntı düzeyi değişebilir.

Önemli: Kesin karşılaştırma yapabilmek için iki kaynağın da gerçekten incelenmesi gerekir. Tablo, öğrencinin nasıl cevap hazırlayabileceğini göstermektedir.

6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Kitap Sayfa 126 Cevapları

Uygulayalım - İlk Türk Devletlerinde Kültür ve Medeniyet

Görev: Asya Hun Devleti, Göktürkler ve Uygurların yönetim, hukuk, askerî, sanat, ekonomi ve sosyal hayat alanlarında medeniyetimize katkılarına ilişkin çıkarımlarınızı tabloya yazınız. Örnek Cevap: Aşağıdaki tabloda altı alanın tamamı doldurulmuştur.

Tamamlanmış Etkinlik Tablosu

Alanlar	Çıkarımlar
Yönetim	Kağan, kurultay, kut anlayışı ve devlet teşkilatı yönetim düzenini oluşturmuştur.
Hukuk	Töre toplum düzeninin korunmasında etkili olmuştur. Adalet ve eşitlik önemli ilkeler arasında yer almıştır.
Askerî	Onlu sistem, atlı birlikler ve Turan taktiği askerî teşkilatın gelişmesine katkı sağlamıştır.
Sanat	Hayvan motifleri, kemer tokaları, balballar ve minyatürler sanat anlayışını göstermektedir.
Ekonomi	Hayvancılık, tarım, ticaret, demircilik ve madencilik ekonomik hayatın temelini oluşturmuştur.
Sosyal Hayat	Aile, boy, yardımlaşma, dayanışma ve konargöçer yaşam toplumun önemli özellikleriydi.

İlk Türk Devletlerinde Kültür ve Medeniyet Afişi

Görev: Renkli fon kâğıdı kullanarak çıkarımlarınızla ilgili afiş tasarlayınız ve sınıfta sergileyiniz. Örnek Afiş Başlığı: İLK TÜRK DEVLETLERİNİN KÜLTÜREL MİRASI Afişe Yazılacak Bilgiler:

Yönetim: Kağan ve kurultay.

Hukuk: Töre ve adalet.

Askerî: Onlu sistem ve Turan taktiği.

Sanat: Balbal, kemer tokası ve minyatür.

Ekonomi: Hayvancılık, tarım ve ticaret.

Sosyal Hayat: Aile, dayanışma ve konargöçer yaşam.

Afiş Sloganı: Tarihimizden Güç Alıyor, Kültürümüzü Geleceğe Taşıyoruz!

Afişin Hazırlanışı: Fon kâğıdının üstüne başlığı yazınız. Altına altı ayrı bölüm oluşturunuz. Her bölüme kısa bilgi ve öğrencinin kolayca çizebileceği at, çadır, balbal veya küçük kalkan gibi bir görsel ekleyebilirsiniz.

6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Kitap Sayfa 127 Cevapları

Değerlendirelim - Bulmaca Çözümü

Yönerge: Yukarıdaki bulmacayı çözünüz. Kısa Cevap: 1. Türkistan, 2. Orhun Kitabeleri, 3. Konargöçer, 4. Minyatür, 5. Onlu Sistem, 6. Kurultay, 7. Manihaizm.

Bulmacadaki Yedi Sorunun Cevabı

1. Soru: Tarihte bilinen ilk Türk devletlerinin kurulduğu coğrafyadır. Cevap: TÜRKİSTAN

2. Soru: II. Göktürk Devleti Dönemi'nden kalan, Türklere ait ilk yazılı kaynaklardan biridir. Cevap: ORHUN KİTABELERİ

3. Soru: İlk Türk devletlerinde halkın coğrafyaya uyum sağlayabilmek ve hayvancılık yapabilmek için tercih ettiği yaşam biçimidir. Cevap: KONARGÖÇER

4. Soru: Uygurlarda rastlanan resim sanatlarındandır. Cevap: MİNYATÜR

5. Soru: Mete Han tarafından bulunan askerî sistemdir. Cevap: ONLU SİSTEM

6. Soru: İlk Türk devletlerinde önemli meselelerin görüşülüp karara bağlandığı devlet meclisidir. Cevap: KURULTAY

7. Soru: Uygurların diğer Türk devletlerinden farklı olarak tercih ettiği inanıştır. Cevap: MANİHAİZM (MANİHEİZM)

Bulmaca - Hızlı Cevap Anahtarı

No	Cevap
1	TÜRKİSTAN
2	ORHUN KİTABELERİ
3	KONARGÖÇER
4	MİNYATÜR
5	ONLU SİSTEM
6	KURULTAY
7	MANİHAİZM

İlk Türk Devletlerinde Kültür ve Medeniyet - Konu Özeti

Askerî Yapı: Disiplinli birlikler ve onlu sistem.

Turan Taktiği: Sahte geri çekilme ve düşmanı kuşatma yöntemi.

Sosyal Hayat: Aileye bağlılık ve dayanışma.

Töre: Toplum düzenini sağlayan geleneksel hukuk kuralları.

Sanat: Hayvan motifleri, balballar ve Uygur minyatürleri.

Ekonomi: Hayvancılık, tarım, ticaret ve demircilik.

Kurultay: Devletin önemli işlerinin görüşüldüğü danışma meclisi.

Türkistan: İlk Türk devletlerinin kurulduğu tarihî coğrafya.

KİTABIN TÜM CEVAPLARI

Bütün sayfalara ait açıklamalı çözümleri 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları sayfasında inceleyebilirsiniz.

6. Sınıf MEB Sosyal Bilgiler 1. Ders Kitabı Sayfa 119-127 Cevapları - İlk Türk Devletlerinde Kültür ve Medeniyet