6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Kitap Sayfa 108-117 Cevapları MEB 2026-2027

6. Sınıf MEB Sosyal Bilgiler 1. Ders Kitabı Sayfa 108-117 Cevapları, 2026-2027 eğitim öğretim yılı Ortak Mirasımız öğrenme alanının Türkistan'da Kurulan İlk Türk Devletlerinin Medeniyetimize Katkıları bölümünü içermektedir. Öğrenciler bu sayfalarda konargöçer yaşamı incelemekte, Türkistan'ın coğrafi özelliklerini öğrenmekte, Asya Hun Devleti, Göktürkler ve Uygurların tarihini araştırmakta, Orhun Kitabeleri ile eski Türk devletlerindeki yönetim kavramlarını değerlendirmektedir.

6. Sınıf MEB Sosyal Bilgiler 1. Ders Kitabı Sayfa 108-117 Cevapları

Türklerin tarih boyunca kurduğu devletler, günümüzdeki kültürümüzün ve devlet geleneğimizin şekillenmesinde etkili olmuştur. Asya Hunlarının askerî düzeni, Göktürklerin yazılı mirası ve Uygurların şehirleşme alanındaki çalışmaları bu birikimin önemli parçalarıdır. Etkinliklerde hem bu devletlerin tarihini hem de geçmişten günümüze ulaşan değerleri öğreniyoruz.

İçindekiler - Sayfalara Hızlı Geçiş

Sayfa 108 - Göç ve Mera Hayvancılığı
Sayfa 109 - Yörüklerin Göç Yaşamı
Sayfa 110 - Türkistan Haritası
Sayfa 111 - Asya Hunları
Sayfa 112 - Göktürkler
Sayfa 113 - Uygurlar
Sayfa 114 - Orhun Kitabeleri
Sayfa 115 - 5N1K Çalışması
Sayfa 116 - Eski Türklerde Yönetim
Sayfa 117 - Eski ve Yeni Yönetim Anlayışı

6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Kitap Sayfa 108 Cevapları

Düşünelim - Göktuğ'un Ailesi Nereye Göç Etmeli?

1. Soru: Mera hayvancılığıyla geçinen Göktuğ'un ailesi, aşağıdaki görsellerden hangisinde gösterilen yere göç etmelidir? Nedenlerini açıklayınız. Kısa Cevap: Görsel 3.4. Çünkü buradaki yeşil otlak alanları mera hayvancılığına daha uygundur. Detaylı Cevap: Mera hayvancılığında hayvanların doğal otlaklarda beslenebilmesi önemlidir. Görsel 3.4'teki yeşil bitki örtüsüne sahip alan, hayvanların otlatılması için diğer görsellere göre daha uygun görünmektedir. Göç edilecek yerde ayrıca yeterli su, otlak alanı ve uygun iklim koşulları bulunmalıdır. Böylece Göktuğ'un ailesi geçimini sağladığı hayvancılık faaliyetini sürdürebilir.

Göç Edilecek Yerde Aranan Özellikler

2. Soru: Sizce insanlar göç edecekleri yerlerde hangi özelliklerin bulunmasını isterler? Kısa Cevap: Güvenlik, barınma, iş, temiz su, eğitim, sağlık, ulaşım ve uygun doğal koşullar. Detaylı Cevap: İnsanlar yeni bir yere yerleşirken geçimlerini sağlayabilecekleri ekonomik faaliyetlerin bulunmasını ister. Çocukların eğitimi için okulların, hastalık durumunda yardım alabilmek için sağlık kuruluşlarının bulunması önemlidir. Ayrıca güvenli konutlar, temiz su ve ulaşım olanakları yaşam koşullarını iyileştirir. Hayvancılıkla uğraşan kişiler için meralar, çiftçiler için ise verimli tarım toprakları ön planda olabilir.

6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Kitap Sayfa 109 Cevapları

Keşfedelim - Konargöçer Yörükler

Ders kitabında Yörüklerin kışın Mersin çevresindeki daha ılık bölgelerde, yazın Konya ve Karaman yaylalarında yaşayabildiği anlatılmaktadır. Bu yaşam biçiminde hayvanların beslenmesi için mevsimlere göre göç edilir.

1. Soru: Yörükler göç ettikleri yerlerde barınma, beslenme, temizlik, eğitim gibi ihtiyaçlarını nasıl karşılayabilirler? Ne gibi sorunlar yaşayabilirler? Kısa Cevap: Çadırlarda barınır, hayvansal ürünlerden beslenir ve uygun su kaynaklarını kullanırlar. Ancak okula ve hastaneye ulaşmakta, temiz su bulmakta ve kötü hava koşullarından korunmakta zorlanabilirler. Detaylı Cevap: Yörükler göç ettikleri yerlerde çadır kurarak barınma ihtiyaçlarını karşılar. Hayvanlarından elde ettikleri süt, yoğurt, peynir ve diğer ürünleri beslenmede kullanabilirler. Temizlik için güvenilir su kaynaklarından yararlanmaları gerekir. Ancak sık sık yer değiştirmek düzenli okul hayatını, sağlık hizmetlerine erişimi ve günlük yaşamın planlanmasını zorlaştırabilir.

Konargöçer Yaşamın Sosyal Etkileri

2. Soru: Düzenli aralıklarla yer değiştirmek zorunda kalsaydınız sosyal yaşamınız nasıl etkilenirdi? Örnek Kısa Cevap: Arkadaşlarımla sık görüşemez, okuluma düzenli devam etmekte ve bir yere alışmakta zorlanabilirdim. Örnek Detaylı Cevap: Sürekli göç etseydim her yeni yerde farklı bir çevreye uyum sağlamak zorunda kalırdım. Öğretmenlerimden ve arkadaşlarımdan ayrılmak beni üzebilirdi. Bununla birlikte farklı bölgeleri, insanları ve doğal güzellikleri tanıma fırsatı da bulabilirdim.

Yerleşik Hayat Hakkındaki Görüşümüz

3. Soru: Böyle bir yaşam tarzınız olsaydı yerleşik hayata geçmek ister miydiniz? Örnek Kısa Cevap: Evet. Çünkü aynı evde yaşamak, düzenli eğitim almak ve sağlık hizmetlerine ulaşmak daha kolay olurdu. Örnek Detaylı Cevap: Yerleşik hayatta ev, okul ve sosyal çevre bakımından daha düzenli bir yaşam sürdürebilirdim. Arkadaşlarımla ilişkilerim devam eder, okul değiştirmek zorunda kalmazdım. Fakat konargöçer yaşamın doğayı yakından tanıma ve gelenekleri sürdürme gibi özellikleri de değerlidir.

6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Kitap Sayfa 110 Cevapları

Öğrenelim - Türkistan'ın Coğrafi Konumu

Etkinlik: Haritadan yararlanarak Türkistan'ın çevre özelliklerini tamamlayınız. Kısa Cevap: Türkistan'da bozkırlar, çöller ve dağlar bulunmaktadır. Karasal iklim koşulları etkilidir. Bölgenin önemli su kaynakları Seyhun, Ceyhun ve Aral Gölü'dür.

Türkistan Haritası - Dört Boşluğun Cevapları

1. Yer Şekilleri Cevap: Geniş bozkırlar, Tanrı ve Altay dağları, Gobi Çölü, Taklamakan Çölü, yaylalar ve vadiler.

2. Su Kaynakları Cevap: Seyhun Nehri, Ceyhun Nehri, Aral Gölü, Balkaş Gölü ve Baykal Gölü.

3. İklim Özellikleri Cevap: Karasal iklim yaygındır. Yaz ve kış sıcaklıkları arasında fark fazladır. Bazı bölgelerde yazlar kurak, kışlar oldukça soğuktur.

4. Günümüzde Türkistan'da Bulunan Devletler Cevap: Kazakistan, Özbekistan, Türkmenistan, Kırgızistan ve Tacikistan. Tarihî bölgenin doğu kesimleri günümüzde Çin'in sınırları içinde de yer almaktadır.

Türkistan'da Hayvancılık Neden Gelişmiştir?

Geniş bozkırların ve otlak alanlarının bulunması, küçükbaş ve büyükbaş hayvancılığın gelişmesini kolaylaştırmıştır. Mevsimlere göre hayvanların otlatılacağı yerlerin değişmesi, konargöçer yaşamın yaygınlaşmasına katkı sağlamıştır.

6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Kitap Sayfa 111 Cevapları

Öğrenelim - Asya Hun Devleti

Bu sayfa Asya Hun Devleti'nin tarihini anlatmaktadır. Kitapta ayrı bir soru bulunmamaktadır.

Kurucusu: Teoman.

Kuruluşu: MÖ 220.

Merkezi: Ötüken.

En Güçlü Dönemi: Mete Han Dönemi.

Başlıca Katkıları: Türk boylarının birleştirilmesi ve ordu teşkilatının geliştirilmesi.

Mete Han ve Asya Hunlarının Gücü

Kitapta Mete Han'ın Türk boylarını bir araya getirdiği ve Asya Hun Devleti'nin sınırlarını genişlettiği belirtilmektedir. Çin'e karşı izlediği politikalar, askerî ve ekonomik gücün birlikte kullanılmasına örnek gösterilebilir.

Önemli: Mete Han, Türk ordu sisteminin temellerini atan hükümdar olarak kabul edilmektedir.

6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Kitap Sayfa 112 Cevapları

Öğrenelim - Göktürk Devleti

Göktürklerle ilgili kuruluş, devlet yönetimi ve bağımsızlık mücadelesi anlatılmaktadır. Bu sayfada cevaplandırılacak ayrı bir soru yoktur.

I. Göktürk Devleti

Kurucusu: Bumin Kağan.

Kuruluş Yılı: 552.

Merkezi: Ötüken.

Önemli Özelliği: Türk adını devlet adı olarak kullanan ilk devlet olması.

Önemli Hükümdarı: Mukan Kağan.

Dış İlişkileri: İstemi Yabgu Dönemi'nde Sasaniler ve Doğu Roma ile ilişkiler kurulması.

II. Göktürk Devleti

Kurucusu: Kutluk Kağan.

Kuruluş Yılı: 682.

Kutluk Kağan'ın Unvanı: İlteriş.

Önemli Kişiler: Bilge Kağan, Kültigin ve Tonyukuk.

Sonu: 745'te Uygurların egemenliğiyle sona ermiştir.

Açıklama: Göktürklerin siyasi ve askerî gücü, İpek Yolu ticareti, dış ilişkiler ve bağımsızlık mücadeleleri bakımından önemli sonuçlar doğurmuştur. II. Göktürk Devleti Dönemi'nde ortaya çıkan Orhun Kitabeleri günümüze ulaşan en önemli tarihî belgeler arasındadır.

6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Kitap Sayfa 113 Cevapları

Öğrenelim - Uygur Devleti

Kurucusu: Kutluk Bilge Kül Kağan.

Kuruluş Yılı: 744.

Merkezi: Karabalgasun (Ordubalık).

Önemli Hükümdarı: Bögü Kağan.

Önemli Gelişme: Manihaizm'in kabul edilmesiyle yerleşik hayatın yaygınlaşması.

Sonu: 840'ta Kırgızlar tarafından yıkılmıştır.

Uygurların Yaşam Biçimi

Manihaizm'in benimsenmesi Uygurların beslenme alışkanlıklarını ve yaşam düzenini etkilemiştir. Tarımla uğraşma, şehirlerde yaşama ve çeşitli sanat faaliyetleri önem kazanmıştır. Böylece Uygurlar tarım, mimari, ticaret ve kültürel yaşam alanlarında gelişmiştir.

İlk Türk Devletlerinin Tarihi Neden Öğrenilmelidir?

Soru: Türkistan'da kurulan ilk Türk devletlerinin tarihini öğrenmek neden önemlidir? Kısa Cevap: Tarihî geçmişimizi, kültürümüzü, devlet geleneğimizi ve millî kimliğimizi anlamamızı sağlar. Detaylı Cevap: İlk Türk devletlerinin tarihini öğrenerek atalarımızın nasıl yaşadığını, hangi sorunlarla karşılaştığını ve neler başardığını anlayabiliriz. Asya Hunlarının ordu sistemi, Göktürklerin devlet yönetimi ve yazılı mirası, Uygurların şehirleşme ve sanat alanındaki çalışmaları bugün de kültürel mirasımızın parçalarıdır. Bunları öğrenmek, geçmişimize sahip çıkmamızı ve geleceğe daha bilinçli bakmamızı sağlar.

6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Kitap Sayfa 114 Cevapları

Orhun Kitabeleri'nden Neler Öğrenebiliriz?

1. Soru: Türk tarihini araştıran bir tarihçi olduğunuzu düşünün. Orhun Kitabeleri'nden II. Göktürk Devleti hakkında hangi bilgilere ulaşabilirsiniz? Kısa Cevap: Ötüken'in önemi, devlet yönetimi, Çin ile ilişkiler, bağımsızlık mücadelesi ve Türk töresi hakkında bilgi öğrenilebilir. Detaylı Cevap: Orhun Kitabeleri, II. Göktürk Devleti Dönemi'ndeki siyasi olaylar, yöneticiler ve toplumsal değerler hakkında bilgi vermektedir. Kitabelerde Ötüken'in önemi, İlteriş Kağan'ın devleti toparlaması, Çin'in siyasi etkileri ve Türklerin bağımsızlıklarını koruma çabaları anlatılmaktadır. Ayrıca töreye bağlı kalmanın ve devlet birliğini korumanın önemine dikkat çekilmektedir.

İlk Türk Devletlerinin Başka Katkıları Nelerdir?

2. Soru: Destanlar ve yazıtlar dışında Asya Hunları, Göktürkler ve Uygurların medeniyetimize başka hangi katkıları olabilir? Kısa Cevap: Ordu düzeni, devlet teşkilatı, kurultay, töre, yazılı kültür, şehirleşme, sanat ve ticaret.

Devlet	Katkıları
Asya Hun Devleti	Ordu teşkilatı ve Türk siyasi birliğinin güçlendirilmesi.
Göktürkler	Türk adının devlet adı olması, yazılı belgeler ve devlet geleneği.
Uygurlar	Yerleşik hayat, şehirleşme, mimari, sanat ve ticaret.

Detaylı Cevap: Asya Hunları askerî düzen ve yönetim, Göktürkler yazılı kültür ve devlet teşkilatı, Uygurlar ise şehirleşme, sanat ve ekonomik faaliyetler konusunda önemli katkılar sağlamıştır. Bu gelişmeler sonraki Türk devletlerinin siyasi, sosyal ve kültürel yapısını etkilemiştir.

Üç Devlet Hakkında Merak Ettiğimiz Konular

3. Soru: Bu devletlerin medeniyetimize katkıları hakkında merak ettiğiniz konuları ilgili kutulara yazınız. Örnek Cevaplar:

Asya Hun Devleti: Mete Han ordusunu nasıl düzenlemiştir?

Göktürkler: Orhun Kitabeleri hangi amaçla yazılmıştır?

Uygurlar: Yerleşik hayata geçiş mimari ve sanatı nasıl etkilemiştir?

6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Kitap Sayfa 115 Cevapları

5N1K - Soru Kartlarını Tamamlama

Etkinlik: Asya Hun Devleti, Göktürkler ve Uygurların medeniyetimize katkılarıyla ilgili merak ettiğiniz konularda 5N1K soruları hazırlayınız. Örnek Cevap: Aşağıdaki altı soru kartlara yazılabilir.

Ne?

Soru: İlk Türk devletlerinde önemli kararların görüşüldüğü meclisin adı neydi? Cevap: Kurultay (Toy).

Nerede?

Soru: Orhun Kitabeleri nerede bulunmaktadır? Cevap: Moğolistan'daki Orhun Vadisi'nde.

Niçin?

Soru: İlk Türk toplulukları neden mevsimlere göre göç ediyordu? Cevap: Hayvanlarına uygun otlak ve su kaynakları bulmak için.

Ne Zaman?

Soru: Türk devletleri arasında yerleşik yaşam ne zaman yaygınlaşmıştır? Cevap: Uygurlar Dönemi'nde.

Kim?

Soru: Asya Hun Devleti'nde Türk ordu sistemini geliştiren hükümdar kimdir? Cevap: Mete Han.

Nasıl?

Soru: İlk Türk devletleri hakkındaki bilgiler günümüze nasıl ulaşmıştır? Cevap: Yazıtlar, destanlar, komşu devletlerin kayıtları ve arkeolojik buluntular yoluyla.

Hatırlatma: 5N1K etkinliğinde önemli olan, her soru sözcüğüne uygun anlamlı bir soru oluşturmaktır. Bunlar örnek sorulardır.

6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Kitap Sayfa 116 Cevapları

Öğrenelim - İlk Türk Devletlerinin Yönetim Yapısı

Bu sayfada eski Türk devletlerindeki hükümdarlık, kut anlayışı, kurultay ve töre açıklanmaktadır. Ayrıca cevaplandırılması gereken bağımsız bir soru yoktur.

Yönetimle İlgili Kavramlar

Kağan: Eski Türk devletlerinde hükümdara verilen unvandır.

Hatun: Kağanın eşidir; bazı devletlerde yönetimde söz sahibi olabilirdi.

Kurultay / Toy: Devlet meselelerinin görüşüldüğü danışma meclisidir.

Kut: Hükümdarın yönetme yetkisini Tanrı'dan aldığına ilişkin inanıştır.

Töre: Toplumsal yaşam ve devlet yönetimindeki geleneksel hukuk kurallarıdır.

Kurultayda Kimler Bulunurdu?

Kağan, hatun, boy beyleri ve devletin ileri gelenleri kurultaya katılabilirdi. Burada savaş, barış, ekonomi, toplum düzeni ve devlet yönetimi gibi konular görüşülürdü.

Önemli: Kurultay kararları kağana danışma amacıyla alınırdı. Son karar hükümdara aitti.

Kağanın Görevleri

Halkı korumak, güvenliği sağlamak, boyları bir araya getirmek, adaletli davranmak, halkın refahını düşünmek ve töreye uymak.

6. Sınıf Sosyal Bilgiler 1. Kitap Sayfa 117 Cevapları

Günümüzde Kullanılan Eski Türkçe Yönetim Kavramları

1. Soru: Sayfa 116'da tırnak içinde verilen kavramlardan günümüzde kullanılanları işaretleyiniz ve anlamlarını yazınız. Kısa Cevap: Kurultay ve hatun günümüzde de kullanılan kelimelerdir. Kağan günümüzde kişi adı ve tarihî hükümdar unvanı olarak kullanılır. Kut daha çok tarihî bir kavramdır.

Kavramlar ve Anlamları

Kavram	Anlamı ve Günümüzdeki Kullanımı
Kut	Eski Türklerde hükümdara verildiğine inanılan yönetme yetkisi. Bugün daha çok tarihî anlamıyla kullanılır.
Kağan	Eski Türklerde hükümdar. Günümüzde tarihî bir unvan ve erkek kişi adı olarak kullanılır.
Toy / Kurultay	Eski Türklerde danışma meclisi. Günümüzde kurultay sözcüğü çeşitli kuruluşların geniş katılımlı toplantıları için de kullanılır.
Hatun	Eski Türklerde hükümdarın eşi. Günümüzde kadınları ifade eden bir sözcük ve bazı özel adlarda kullanılan bir unvandır.

Not: Tarihî kavramlarla günümüz kurumları arasında benzerlik kurulabilir ancak kağan ve cumhurbaşkanı ya da kurultay ve TBMM tamamen aynı yönetim biçimini veya aynı yetkileri ifade etmez.

İlk Türk Devletleri ile Günümüz Türkiye'sinin Yönetimi

2. Soru: Türkistan'da kurulan ilk Türk devletlerinin yönetim anlayışı ile ülkemizdeki yönetim anlayışı arasında ne gibi benzerlik ve farklılıklar vardır? Kısa Cevap: Benzerlik: Her iki dönemde de yönetim, güvenlik ve adalet önemlidir. Farklılık: Eski Türk devletleri hanedan yönetimine dayanırken günümüzde Türkiye demokratik bir cumhuriyettir.

Karşılaştırma Tablosu

Benzerlikler	Farklılıklar
Devletin başında yönetici bulunur.	Eski Türklerde kağan hanedandan gelirdi. Günümüzde cumhurbaşkanı halk tarafından seçilir.
Halkın güvenliği ve huzuru önemlidir.	Eski Türklerde töre, günümüzde Anayasa ve kanunlar esastır.
Toplum düzeni ve adalet sağlanmaya çalışılır.	Eski Türklerde kağanlık, günümüzde cumhuriyet yönetimi vardır.
Devlet meseleleri kurumlarda görüşülür.	Kurultay danışma meclisiydi. Günümüzde TBMM kanun yapma yetkisine sahiptir.
Yöneticilerden halkın ihtiyaçlarını gözetmeleri beklenir.	Eski Türklerde kut anlayışı vardı. Günümüzde egemenlik millete aittir.

Detaylı Cevap: Eski Türk devletleriyle günümüz Türkiye'sinde adaletli yönetim, güvenliğin sağlanması ve halkın refahının düşünülmesi gibi ortak amaçlar bulunmaktadır. Ancak eski Türk devletlerinde yönetme yetkisi genellikle hanedan üyelerine geçerken günümüzde seçim ve millet egemenliği esastır. Eski Türklerde toplum düzenini töre sağlarken Türkiye'de Anayasa ve kanunlar temel alınmaktadır. Ayrıca günümüzde yasama yetkisi TBMM'ye aittir.

Ortak Mirasımız - İlk Türk Devletleri Kısa Tekrar

Türkistan: İlk Türk devletlerinin ortaya çıktığı tarihî bölge.

Konargöçer Yaşam: Mevsimlere ve otlaklara göre yer değiştirme.

Asya Hun Devleti: Teoman tarafından MÖ 220'de kurulmuştur.

Mete Han: Türk ordu sisteminin gelişmesinde etkili olmuştur.

I. Göktürk Devleti: 552'de Bumin Kağan tarafından kurulmuştur.

II. Göktürk Devleti: 682'de Kutluk Kağan tarafından kurulmuştur.

Uygurlar: Yerleşik yaşamın yaygınlaşması ve kültürel gelişmeler bakımından önemlidir.

Orhun Kitabeleri: Türk tarihinin önemli yazılı kaynakları.

Kurultay: Devletin danışma meclisi.

Hatun: Eski Türklerde hükümdarın eşi.

Kut: Hükümdarın yönetme yetkisine ilişkin inanış.

Töre: Geleneksel hukuk ve toplum düzeni.

KİTABIN TÜM CEVAPLARI

Bütün sayfalara ait açıklamalı çözümleri 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları sayfasında inceleyebilirsiniz.

6. Sınıf MEB Sosyal Bilgiler 1. Ders Kitabı Sayfa 108-117 Cevapları - Türkistan ve İlk Türk Devletleri