11. Sınıf MEB Fizik Ders Kitabı Sayfa 115 Cevapları - 44. Alıştırma
Yayınlanma:
11. Sınıf MEB Fizik Ders Kitabı Sayfa 115 Cevapları 2026-2027: 44. Alıştırma’daki araba, kamyon ve tır tablosunun tamamlanması; asfalt, çakıl ve buzda sınır süratlerin hesabı ve kütlenin etkisinin açıklanması.
11. Sınıf MEB Fizik Ders Kitabı Sayfa 115 Cevapları, 44. Alıştırma bölümündeki viraj sorusunun çözümlerini içermektedir. Çalışmada farklı kütlelerdeki araçların asfalt, çakıl ve buz üzerindeki hareketleri karşılaştırılarak sürtünme katsayısı ile sınır sürat arasındaki ilişki açıklanmaktadır.
11. Sınıf MEB Fizik Ders Kitabı Sayfa 115 Cevapları
44. Alıştırma: Virajda Güvenli Sürat
Tablodaki araçlar 50 m yarıçaplı bir virajda hareket etmektedir. Araç kütleleri araba için 1500 kg, kamyon için 2500 kg, tır için 5000 kg’dır. Yer çekimi ivmesi 10 m/s² alınacaktır.
Soru a: Tabloda boş bırakılan alanlara yazılması gereken değerleri aşağıdaki alanda hesaplayarak yazınız. Kısa Cevap: Asfalt satırlarına 0,8; çakılın sürat alanlarına 10√2 ≈ 14,14 m/s; buzun sürat alanlarına 5√2 ≈ 7,07 m/s yazılmalıdır. Çözüm: Virajda kaymanın başlama sınırında sürtünme kuvveti, gerekli merkezcil kuvvete eşittir: μmg = mv²/r. Buradan v² = μgr elde edilir. Bu soruda gr = 10 × 50 = 500 m²/s² olduğundan hesaplamalarda v² = 500μ kullanılabilir. Asfalt Hesabı: v = 20 m/s verildiği için μ = 20²/500 = 0,8 olur. Çakıl Hesabı: v² = 500 × 0,4 = 200 bulunur. Dolayısıyla v = 10√2 m/s ≈ 14,14 m/s olur. Buz Hesabı: v² = 500 × 0,1 = 50 bulunur. Dolayısıyla v = 5√2 m/s ≈ 7,07 m/s olur.
Tablonun Tamamlanmış Hâli
| Araç Tipi | Kütle (kg) | Yol Tipi | Sürtünme Katsayısı | Güvenli Sürat (m/s) |
|---|---|---|---|---|
| Araba | 1500 | Asfalt | 0,8 | 20 |
| Araba | 1500 | Çakıl | 0,4 | 10√2 ≈ 14,14 |
| Araba | 1500 | Buz | 0,1 | 5√2 ≈ 7,07 |
| Kamyon | 2500 | Asfalt | 0,8 | 20 |
| Kamyon | 2500 | Çakıl | 0,4 | 10√2 ≈ 14,14 |
| Kamyon | 2500 | Buz | 0,1 | 5√2 ≈ 7,07 |
| Tır | 5000 | Asfalt | 0,8 | 20 |
| Tır | 5000 | Çakıl | 0,4 | 10√2 ≈ 14,14 |
| Tır | 5000 | Buz | 0,1 | 5√2 ≈ 7,07 |
Soru b: Virajlarda bulunan hız sınırı tabelalarında neden tek bir hız sınır değeri yazdığını nedenleriyle açıklayınız. Kısa Cevap: Aynı viraj ve aynı sürtünme koşulları için hesaplanan sınır sürat kütleden bağımsızdır. Sorudaki modele göre bu nedenle araçlar için tek bir ortak değer belirtilebilir. Açıklama: Daha ağır bir aracın dönmesi için daha büyük merkezcil kuvvet gerekir. Ancak kütleyle birlikte normal kuvvet ve sürtünmenin sınır değeri de artar. Kütlenin denklemden sadeleşmesi sonucunda v = √(μgr) bulunur; araç kütlesi bu bağıntıda yer almaz.
Sonuç: Tablodaki üç araç aynı zemin için aynı sınır sürate sahiptir. Sürtünme katsayısı çakıldan buza geçerken dörtte bire düştüğü için sınır sürat de yarıya iner.
Model hakkında: Buradaki hesaplama yatay virajda kayma sınırını esas alır. Gerçek araçlarda lastik özellikleri, yol ve hava durumu ile devrilme koşulları da etkili olduğundan tablodaki sonuçlar her araç ve koşul için aynı sürüş güvenliğini garanti etmez.
KİTABIN TÜM CEVAPLARI
Kitabın diğer çalışmalarına 11. Sınıf MEB Fizik Ders Kitabı Cevapları sayfasından ulaşabilirsiniz.
SORU & CEVAP
Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Eğitim Sistem yapılan yorumlardan sorumlu değildir.