10. Sınıf Meb Tarih Ders Kitabı Sayfa 194-195 Cevapları

10. Sınıf Tarih Ders Kitabı Cevapları — Sayfa 194-195

Soru 1: “Şeyh Edebali, Davud-i Kayseri, Dursun Fakih, Emir Sultan ve Hacı Bayram Veli’nin faaliyetleri; görev ve sorumlulukları yerine getirirken kararlı davranmanın ve çalışırken sebat etmenin gerekliliğini göstermektedir.” görüşünü destekleyen üç kanıt cümlesi yazınız.

• Şeyh Edebali, Osman Gazi’ye yıllarca sabırla rehberlik ederek devletin manevi temellerini güçlendirmiştir.
• Davud-i Kayseri, İznik Medresesi’nde zorluklara rağmen ilim geleneğini sürdürmek için azimle çalışmıştır.
• Dursun Fakih, görevlerini şartlar ne olursa olsun bırakmamış, dinî hizmetlerinde sebat göstermiştir.
• Emir Sultan ve Hacı Bayram Veli, ilim ve irfan çalışmalarında kararlı davranarak topluma örnek olmuşlardır.

Soru 2: Osmanlı Devleti’ndeki ilim ve irfan geleneğinin oluşum sürecinde şehirlerin, kurumların ve şahsiyetlerin etkisi ile Karahanlı, Gazneli ve Selçuklulardaki benzer deneyimleri karşılaştırarak tabloyu doldurunuz.

Cevap (Tablo Özeti):

✔ Şehirlerin Etkisi

Karahanlı-Gazneli-Selçuklu: Konya, Buhara, Nişabur gibi şehirler ilim merkezleri olmuş, âlimlerin yetişmesine ortam sağlamıştır.

Osmanlı: Bursa, Edirne, İstanbul gibi şehirler medreseler ve tekkelerle ilim ve irfanın merkezi hâline gelmiştir.

✔ Kurumların Etkisi

Karahanlı-Gazneli-Selçuklu: Medreseler, kütüphaneler, tekkeler kurulmuş; dinî ve aklî ilimler birlikte öğretilmiştir.

Osmanlı: İznik Medresesi, külliyeler, tekkeler ilim ve tasavvufun gelişmesini sağlamıştır.

✔ Şahsiyetlerin Etkisi

Karahanlı-Gazneli-Selçuklu: Farabi, Biruni, Nizamülmülk gibi âlimler bilim ve yönetim alanlarına katkı yapmıştır.

Osmanlı: Şeyh Edebali, Davud-i Kayseri, Emir Sultan, Hacı Bayram Veli gibi âlimler ilim geleneğini güçlendirmiştir.

Soru 3 (Uygulama – Sayfa 195): Numaralandırılmış paragraflardaki boşlukları uygun kavramlarla doldurunuz ve metni anlamlı hâle getiriniz.

Cevap (Kavramlarla Doldurulmuş Metin — Özet):

• 1. paragraf: … alim, ulema sınıfını oluştururdu.
• 2. paragraf: … tekke, … derviş.
• 3. paragraf: … vakıf kurumları…
• 4. paragraf: … imaret, … külliye…
• 5. paragraf: … bedesten…
• 6. paragraf: … vakıf kurumları…
• 7. paragraf: … medrese…
• 8. paragraf: … imaret…
• 9. paragraf: … irfan…
• 10. paragraf: … ilim…

(Kitaptaki uzun metin yukarıdaki gibi kavramlarla tamamlanır.)

Soru 4 (Uygulama): Bursa şehir haritasından yararlanarak bir Osmanlı şehir modeli oluşturunuz.

Cevap (Yapım Önerisi):

Bir Osmanlı şehir modelinde mutlaka:

• Cami – Ulu Cami
• Külliye
• Medrese
• Tekke
• Çarşı / Bedesten
• Su yolları – Köprü – Sokaklar – Mahalleler

bulunmalıdır.
Model geri dönüştürülebilir malzemelerle (yumurta kolisi, karton, pet kapak, pipet vb.) hazırlanabilir.