10. Sınıf MEB Edebiyat Sayfa 49-50 Cevapları

10. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 49-50 Cevapları, Türk kültüründeki misafirperverlik ve âşıklık geleneğinden hareketle öğrencinin değerler üzerine düşünmesini sağlayan çalışmalarla başlamaktadır. Devamında koşuk, Turnalar türküsü ve Nerdesin şiiri gelenek, amaç, içerik, dil ve anlatım ile yapı özellikleri bakımından karşılaştırılmaktadır.

10. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 49 Cevapları

Misafir Taşları - Sıra Sizde

1. Soru: Misafir taşlarını yaptıran kişiler hakkındaki çıkarımlarınız nelerdir? Kısa Cevap: Bu kişilerin yardımlaşmayı önemseyen, misafirperver ve paylaşımcı insanlar olduğu anlaşılmaktadır. Yolcuları ağırlamak amacıyla taş yaptırmaları, toplumdaki dayanışmaya önem verdiklerini göstermektedir.

2. Soru: Siz bu taşlara oturup bir ailenin evinde misafir olsaydınız o aileye karşı hangi duyguları beslerdiniz? Niçin? Örnek Cevap: O aileye karşı minnettarlık, sevgi, saygı ve güven duyardım. Beni tanımadıkları hâlde evlerini açmaları ve ihtiyaçlarımla ilgilenmeleri kendimi değerli hissetmemi sağlardı.

Âşıkların Avazı - Sıra Sizde

1. Soru: Sunucunun programa başlama şekli hakkındaki düşüncelerinizi paylaşınız. Örnek Cevap: Programın konusuna uygun şiirsel ve samimi bir başlangıç yapılmasını etkileyici buluyorum. Bu başlangıç âşıklık geleneğinin havasını izleyiciye daha ilk anda hissettirmektedir.

2. Soru: “Âşık okunmayan bir hece gibi / Sabahı bekleyen bir gece gibi / Analiz yaptılar sonuç çıkmadı / Âşık bilinmeyen bilmece gibi” dizelerinin sunucu tarafından dile getirilmesinin sebepleri neler olabilir? Kısa Cevap: Bu dizeler âşığın tek bir özellikle açıklanamayacak kadar çok yönlü bir sanatçı olduğunu vurgulamak amacıyla söylenmiş olabilir. Şairlik, saz ustalığı, hazırcevaplık ve kültürel birikim gibi birçok özelliği bir arada taşıması “bilmece” benzetmesiyle anlatılmıştır.

3. Soru: Program sunucusu, atışmayı tanımlarken neleri önceliyor? Bunun sebepleri neler olabilir? Kısa Cevap: Sunucu atışmada doğaçlama, söz ustalığı, hazırcevaplık ve geleneğe uygunluğu öne çıkarmaktadır. Çünkü atışma yalnızca bir yarış değil, âşıklık geleneğinin önemli bir sanat biçimidir.

4. Soru: Âşık atışması sırasında âşıkların hangi özellikleri ön plana çıkmaktadır? Kısa Cevap: Âşıkların doğaçlama şiir söyleme, hızlı düşünme, hazırcevaplık, söz ustalığı ve saz çalma becerileri ön plana çıkmaktadır.

5. a) Soru: Âşık atışmasında hangi değerlerin vurgulandığını örneklerle açıklayınız. Kısa Cevap: Atışmada dürüstlük, vefa, sözünde durma ve manevi değerlere bağlılık gibi değerler öne çıkmaktadır. Verilen sözden dönmenin eleştirilmesi, güvenilir olmanın önemini göstermektedir.

5. b) Soru: Âşık atışmasında seçilen konulara değerlerin yansıtılmasının sebepleri hakkındaki düşüncelerinizi paylaşınız. Kısa Cevap: Âşıklar halkın içinden çıktıkları için toplumun önem verdiği ahlaki, millî ve manevi değerleri şiirlerine yansıtırlar. Böylece bu değerlerin sözlü kültür yoluyla yeni kuşaklara aktarılmasına katkıda bulunurlar.

10. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 50 Cevapları

Karşılaştıralım - Koşuk, Turnalar ve Nerdesin

1. Soru: Tahlil ettiğiniz koşuk ile Turnalar adlı türküyü ve aşağıdaki şiiri tabloda verilen ölçütlere göre karşılaştırınız. Kısa Cevap:

Ölçüt	Koşuk	Turnalar	Nerdesin
Gelenek	İslamiyet öncesi Türk sözlü edebiyatı geleneğine aittir.	Anonim halk şiiri / türkü geleneğine aittir.	Yazılı edebiyat / modern Türk şiiri geleneğine aittir.
Söylenme / yazılma amacı	Doğanın canlanışını ve baharla birlikte oluşan coşku ve sevinci dile getirmek.	Ayrılık ve hasreti anlatmak, sevilen kişiden haber alma isteğini dile getirmek.	Ulaşılamayan bir sese duyulan özlemi, arayışı ve kavuşma isteğini dile getirmek.
İçerik	Bahar ve doğanın canlanması konu edilmektedir.	Hasret, ayrılık, yolculuk, haber alma ve kavuşma umudu işlenmektedir.	Özlem, arayış ve kavuşma isteği öne çıkmaktadır.
Dil ve anlatım	Sade ve doğal bir dil kullanılmış; doğa görüntülerine yer verilmiştir.	Sade halk dili, ikilemeler, seslenmeler, tekrarlar ve yerel söyleyişler kullanılmıştır.	Yalın, şiirsel ve lirik bir anlatım vardır. “Nerdesin?” sözü tekrar edilmektedir.
Yapı unsurları	Dörtlüklerden oluşur ve hece ölçüsü kullanılmıştır.	11'li hece ölçüsü, üç dizelik bentler ve iki dizelik kavuştak kullanılmıştır.	11'li hece ölçüsü kullanılmış ve şiir üç dörtlükten oluşmuştur.

Sıra Sizde - Disiplinler ve Sanat Dalları

1. Soru: Turnalar adlı türkünün hangi disiplinlerle ilişkilendirilebileceğini türküden örnekler vererek açıklayınız. Kısa Cevap:

Biyoloji / Zooloji: Turna ve şahin gibi kuşlardan söz edilmesi canlılar dünyasıyla ilişkilidir.
Coğrafya: Pınar, yol, kış ve donma gibi ifadeler doğal çevre ve iklim ile ilişkilidir.
Din Kültürü: “Mevlâ” sözü ve ona yöneltilen dilek dinî inanışlarla ilişkilidir.
Halk Bilimi: Türkünün anonim ve ezgili olması ile turnaların haber taşıyan varlıklar olarak görülmesi halk kültürünü yansıtır.
Edebiyat: Ölçü, uyak, redif, tekrar ve şiirsel söyleyiş gibi edebî unsurlar kullanılmıştır.

2. Soru: Turnalar türküsünde işlenen konu hangi sanat dallarıyla ele alınabilir? Yazınız. Kısa Cevap: Türkünün konusu müzik, resim, sinema, tiyatro, dans ve edebiyat gibi sanat dallarıyla ele alınabilir. Detaylı Cevap: Turnaların yolculuğu resmedilebilir; hasret ve haber bekleme konusu film veya tiyatroya uyarlanabilir; aynı duygulardan hareketle şiir, hikâye ya da farklı müzik eserleri oluşturulabilir.

KİTABIN TÜM CEVAPLARI

Bütün tema, etkinlik ve sayfa cevaplarını 10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları ana sayfasında inceleyebilirsiniz.

10. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 49-50 Cevapları - Misafir Taşları ve Nerdesin