10. Sınıf MEB Edebiyat Sayfa 46-47-48 Turnalar Etkinlik Cevapları

10. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 46-48 Cevapları, Turnalar türküsünün farklı bir sözlü kültür ürünü olan ninniyle karşılaştırılmasını ve ardından içerik, yapı, dil ve anlatım ile ahenk bakımından çözümlenmesini kapsamaktadır. Çalışmalarda iki metnin ortak özellikleri yanında tema, amaç, söyleyiş ve ait oldukları gelenek bakımından farklılıkları da belirlenmektedir.

10. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 46 Cevapları

Karşılaştıralım - Turnalar ve Atem Tutam Men Seni

1. Soru: Turnalar türküsüyle Atem Tutam Men Seni adlı ninniyi tabloda verilen ölçütlere göre karşılaştırınız. Bu şiirlerin benzer ve farklı yönlerini tespit ediniz. Kısa Cevap:

Ölçüt	Turnalar	Atem Tutam Men Seni
Konusu ve teması	Hasret, ayrılık, haber alma ve kavuşma umudu işlenmektedir.	Çocuğa duyulan sevgi, şefkat ve güzel gelecek dilekleri anlatılmaktadır.
Açık ve örtük iletisi	Açık ileti: Turnalar uyarılır ve onlardan haber istenir. Örtük ileti: Sevilen kişiye ulaşma ve ondan haber alma arzusu sezdirilir.	Açık ileti: Çocuğa sevgiyle seslenilir ve güzel dileklerde bulunulur. Örtük ileti: Çocuğun sağlıklı ve mutlu bir geleceğe sahip olması istenir.
Söylenme amacı	Özlem ve ayrılık duygusunu dile getirmek, sevilen kişiden haber almak.	Çocuğu sakinleştirmek, uyutmak ve ona sevgi ve şefkat göstermek.
Ait olduğu gelenek	Anonim halk türküsü geleneği	Anonim ninni geleneği
Ahenk unsurları	Hece ölçüsü, uyak, redif, ikilemeler, tekrarlar ve kavuştak.	Ezgi, uyak, ses ve kelime tekrarları ile tekrarlı söyleyiş.

Soru: Bu tespitleri yaparken nasıl bir yol izlediğinizi gerekçeleriyle açıklayınız. Örnek Cevap: Önce iki metnin konusunu, temel duygusunu, söylenme amacını ve ait olduğu geleneği belirledim. Daha sonra ezgi, tekrar ve söyleyiş özelliklerini karşılaştırarak benzer ve farklı yönlerine ulaştım.

2. Soru: Türkü ve ninni metinlerinin yapı unsurlarına yönelik çıkarımlarınızdan hareketle bu unsurların içeriğe katkısıyla ilgili düşüncelerinizi söyleyiniz. Kısa Cevap: Ezgi, uyak ve tekrar gibi yapı unsurları metinlerdeki duyguların daha etkili ve akılda kalıcı olmasını sağlar. Türküde tekrarlar hasret duygusunu, ninnideki yumuşak ve tekrarlı söyleyiş ise şefkat duygusunu güçlendirir.

3. Soru: Turnalar türküsünün ve Atem Tutam Men Seni adlı ninninin içeriğini nasıl bir görselle yansıtmak isterdiniz? Gerekçelendirerek açıklayınız. Örnek Cevap:

Turnalar: Ufka doğru sıra sıra uçan turnaları ve uzaktaki sevdiğinden haber bekleyen bir kişiyi gösteren görsel kullanırdım. Çünkü türküde turnalar hasret ve haber alma isteğiyle ilişkilendirilmektedir.

Atem Tutam Men Seni: Bebeğini kucağında sevgiyle tutan bir anne ve huzurlu bir ev ortamını gösterirdim. Çünkü ninninin temelinde anne sevgisi, şefkat ve iyi dilekler bulunmaktadır.

10. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 47 Cevapları

Birlikte Öğrenelim - Dil ve Anlatım

Soru: Turnalar adlı türkünün dil ve anlatım özellikleriyle ilgili unsurları grupça belirleyiniz. Kısa Cevap:

İçtenlik: Özlem ve sevgi duyguları samimi bir söyleyişle aktarılmıştır.
İkilemeler: “katar katar”, “eğrim eğrim”.
Seslenme ifadeleri: “İnme turnam inme”.
Yalın anlatım: Açık ve anlaşılır bir halk dili kullanılmıştır.
Çağrışım: Turnalar; yolculuk, haber, hasret ve sevgiliyi çağrıştırmaktadır.
Yerel söyleyiş: “avcu” gibi halk söyleyişine ait kullanımlar bulunmaktadır.
Tekrarlı ifadeler: Bazı kelimeler ve kavuştak sürekli tekrarlanmaktadır.
Özlülük: Az sözle yoğun bir özlem ve umut duygusu aktarılmıştır.

Soru: Türkünün ait olduğu edebî geleneğin metnin dil ve anlatım özellikleriyle ilişkisi nedir? Kısa Cevap: Türkü anonim halk edebiyatı ve sözlü kültür geleneğine aittir. Bu nedenle sade dil, ezgili söyleyiş, tekrarlar ve kolay hatırlanabilecek ifadeler kullanılmıştır.

Soru: Dil ve anlatım özelliklerinin söyleyicinin üslubunu oluşturmadaki rolü nedir? Kısa Cevap: Tekrarlar, seslenmeler ve sade kelimeler söyleyicinin yalın, içten ve duygulu bir üslup oluşturmasını sağlamıştır.

Soru: Söyleyicinin böyle bir üslup tercih etmesinin sebepleri neler olabilir? Kısa Cevap: Türkünün halk arasında ezgiyle söylenmesi ve sözlü olarak aktarılması, kolay anlaşılır ve akılda kalıcı bir anlatımı gerekli kılmış olabilir. Özlem ve sevgi gibi duyguların içten biçimde aktarılması da bu üslubun seçilmesinde etkili olmuştur.

Soru: Söyleyicinin üslubunun içerikle uyumu hakkındaki görüşleriniz nelerdir? Kısa Cevap: Yalın ve içten söyleyiş türkünün hasret ve özlem içeriğiyle uyumludur. Turnalara doğrudan seslenilmesi ve tekrar edilen dizeler duygunun sürekli hissedilmesini sağlamaktadır.

10. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 48 Cevapları

Çözümleyebilme - Birlikte Öğrenelim

I. Grup: İçerik

Soru: Türkünün söylenme amacı ne olabilir? Kısa Cevap: Ayrılık ve özlem duygularını dile getirerek turnalar aracılığıyla sevilen kişiden haber alma ve ona ulaşma isteğini anlatmaktır.

Soru: Türküdeki en belirgin duygu nedir? Kısa Cevap: Türküde en belirgin duygu hasret ve özlemdir.

Soru: Söyleyicinin türküdeki duyguyu hangi kelimelerle aktardığını düşünüyorsunuz? Kısa Cevap: “yaralı”, “haber”, “nâme”, “nazlı sevdiğim”, “inme turnam” ve “sonu hoş olur” ifadeleri özlem, sevgi, endişe ve umut duygularını yansıtmaktadır.

II. Grup: Yapı

Soru: Türkünün yapı unsurlarını belirleyiniz. Kısa Cevap: Turnalar türküsü 11'li hece ölçüsüyle söylenmiştir. Her bölüm üç dizelik bent ve ardından gelen iki dizelik kavuştaktan oluşmaktadır. Uyak, redif ve tekrarlar da ahengi desteklemektedir.

Soru: Okuduğunuz türkünün halk şiiri geleneğine ait olduğunu hangi gerekçelerle açıklayabilirsiniz? Kısa Cevap: Türkünün anonim olması, hece ölçüsüyle söylenmesi, ezgiye dayanması, sade halk dili kullanması ve bent-kavuştak yapısına sahip olması halk şiiri geleneğine ait olduğunu göstermektedir.

Soru: Türküde kullanılan yapı unsurlarının türküye katkıları neler olabilir? Kısa Cevap: Ölçü, uyak, redif, bent ve kavuştak türkünün akıcı, ezgili ve kolay hatırlanabilir olmasını sağlar. Tekrarlanan kavuştak ana duyguyu güçlendirir.

III. Grup: Dil ve Anlatım

Soru: Söyleyicinin dil ve üslup seçiminde hangi unsurlar etkili olmuş olabilir? Kısa Cevap: Halkın günlük dili, sözlü kültür geleneği, ezgili söyleyiş ve özlem duygusunun doğrudan aktarılmak istenmesi dil ve üslup seçiminde etkili olmuştur.

Soru: Bu türküyü siz yazsaydınız dil ve anlatımda ne gibi değişiklikler yapardınız? Örnek Cevap: Günümüzde daha az kullanılan bazı kelimeleri daha anlaşılır karşılıklarıyla değiştirirdim. Ancak türkünün halk söyleyişini, turnalara seslenme biçimini ve tekrarlarını korurdum.

Soru: Türküde kullanılan dil ve anlatımın, söyleyiciyle okuyucu arasında kurduğu bağ hakkında neler söyleyebilirsiniz? Kısa Cevap: Sade ve içten dil, okuyucunun özlem ve sevgi duygularını kolayca anlamasını sağlar. Seslenmeler ve tekrarlar da okuyucuyu türkünün duygusuna yaklaştırır.

IV. Grup: Ahenk

Soru: Türkünün akılda kalıcılığı hakkında neler söyleyebilirsiniz? Kısa Cevap: 11'li hece ölçüsü, uyaklar, redifler, ikilemeler ve tekrar edilen kavuştak türkünün ritmini güçlendirerek kolay hatırlanmasını sağlamaktadır.

Soru: Türküde başka hangi ahenk unsurlarını kullanmak isterdiniz? Örnek Cevap: Bazı dizelerde asonans, aliterasyon ve iç kafiyeyi daha belirgin kullanırdım. Böylece türkünün ezgili yapısını güçlendirebilirdim.

Soru: Ahenk unsurlarını kullanarak türkünün bir bölümünü yeniden yazınız. Örnek Cevap:

Turnalar geçiyor akşam göğünden,
Bir selam getirsin uzak köyümden,
Hasretim eksilmez yıllar geçerken,
Katar katar gelir yine turnalar,
Kanadında umut taşır turnalar.

KİTABIN TÜM CEVAPLARI

Bütün tema, etkinlik ve sayfa cevaplarını 10. Sınıf Edebiyat Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları ana sayfasında inceleyebilirsiniz.

10. Sınıf MEB Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 46-48 Cevapları - Çözümleyebilme ve Birlikte Öğrenelim