10. Sınıf Meb Edebiyat Ders Kitabı Sayfa 197-198 Cevapları

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 197 – Birlikte Öğrenelim Cevapları (MEB)

Sıra Sizde Cevapları

Soru: Harnâme’den faydalanarak tablodaki soruları gerekçeleriyle cevaplayınız.

Metnin türü nedir?

Cevap: Mesnevi türündedir.
Gerekçe: Beyitlerle yazılmıştır, aruz ölçüsü kullanılmıştır ve öğretici–eleştirel bir anlatıma sahiptir.

Metnin dil ve anlatımıyla ilgili hangi çıkarımlara ulaşılabilir?

Cevap: Dil yalın, anlatım açık ve mesaj odaklıdır.
Gerekçe: Toplumsal bir ders vermek amacıyla süslü anlatımdan kaçınılmıştır.

Eşeğin anlamakta zorlandığı durum nedir?

Cevap: Öküzlerin neden değer gördüğünü kavrayamamasıdır.
Gerekçe: Emek, üretim ve faydalı olmanın önemini anlayamamıştır.

Güven, dayanışma ve tecrübe kavramlarını temsil eden kişi kimdir?

Cevap: Bilge eşek.
Gerekçe: Tecrübesiyle genç eşeğe yol göstermiştir.

Metnin başkişisi sizce nerede hata yapmıştır?

Cevap: Kendi durumuyla yetinmeyip başkalarına özenmiştir.
Gerekçe: Kıskançlık ve açgözlülük onu yanlış davranışlara sürüklemiştir.

Metinde hangi bakış açısı ve anlatıcı kullanılmıştır?

Cevap: Üçüncü kişi (hâkim) bakış açısı.
Gerekçe: Anlatıcı, olayları ve kişilerin iç dünyasını bilen konumdadır.

Sıra Sizde Cevapları

Soru: Harnâme’nin yapı unsurlarında aşağıdaki değişikliklerin olması durumunda metnin içeriğinde hangi değişiklikler yaşanabilir?

Metnin başkişisi eşek yerine bir aslan olsaydı metinde neler değişirdi?

Cevap: Hikâye güç ve otorite merkezli olurdu.
Eleştiri açgözlülükten çok kibir ve zorbalık üzerine kurulurdu.
İbret yönü zayıflar, mesaj sertleşirdi.

Metindeki mekân; tarla, bahçe ve otlaklar yerine gemi ve deniz olsaydı ne değişirdi?

Cevap: Tarım ve emek vurgusu azalırdı.
Yolculuk, macera ve bilinmezlik temaları öne çıkardı.
Toplumsal eleştiri yerine bireysel mücadele anlatılırdı.

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 198 Cevapları (MEB)

Soru: 2) Harnâme’yi siz kaleme alsaydınız nasıl bir mekân kullanırdınız? Açıklayınız.

Kısa Cevap: Hikâyeyi bir çiftlik veya tarla ortamında kurgulardım.
Bu mekân, emeğin ve üretimin değerini daha net yansıtırdı.

Ayrıntılı Cevap: Harnâme’yi ben yazsaydım, olayları bir çiftlikte veya ekin tarlasında geçirirdim. Böyle bir mekân, öküzlerin neden değerli olduğunu, eşeğin ise neden zorlandığını daha açık biçimde gösterirdi. Çalışma, emek ve kanaat kavramları, doğal ortamla birlikte verilerek eserin öğretici yönü güçlendirilirdi.

Soru: 3) Metnin yapı unsurlarındaki değişikliklerin içeriğe etkisiyle ilgili çıkarımlarınızı yazınız.

Kısa Cevap: Yapı unsurları değişirse metnin verdiği mesaj da değişir.
Anlam, kişi ve mekâna göre yeniden şekillenir.

Ayrıntılı Cevap: Metinde kişi, zaman veya mekân değiştiğinde olayların anlamı da farklılaşır. Örneğin eşek yerine başka bir hayvan seçilseydi, açgözlülük yerine güç ya da cesaret teması öne çıkabilirdi. Bu durum, yapı unsurlarının metnin ana fikrini doğrudan etkilediğini gösterir.

Karşılaştıralım – Yokluk Acısı Metni

Soru: Aşağıdaki metinden faydalanarak ilgili çalışmaları yapınız.

Kısa Cevap: Metin, yokluğun sadece maddi değil vicdani bir acı olduğunu anlatır.

Ayrıntılı Cevap: “Yokluk Acısı” metninde açlık ve kıtlık, güçlü betimlemelerle anlatılmıştır. Anlatıcı, başkalarının çektiği acıya duyarsız kalınamayacağını vurgular. Empati, merhamet ve insanlık bilinci, metnin temel mesajını oluşturur.

Genel Değerlendirme

• Harnâme: Açgözlülük ve hırs eleştirisi
• Yokluk Acısı: Toplumsal duyarlılık ve vicdan
• Ortak Nokta: İnsana ders veren öğretici anlatım